Echternach ligt in het oosten van het Groothertogdom Luxemburg, in een meanderbocht van de Sûre die de grens met Duitsland vormt. Met meer dan duizend jaar geschiedenis is het de oudste stad van Luxemburg. De kern van de bovenstad heeft zijn middeleeuwse opzet bewaard, met patriciërshuizen op de markt, resten van de oude stadsmuren met torens, en de basiliek als middelpunt. Echternach is de hoofdplaats van de Mullerthalregio, het wandelgebied dat in de volksmond Klein Zwitserland van Luxemburg heet.
Echternach
Willibrord en de abdij
De stad dankt haar bestaan aan de Angelsaksische monnik Willibrord, die in 698 van Irmina van Oeren een landgoed ontving waarop hij een Benedictijns klooster stichtte. Willibrord, later aartsbisschop van de Friezen met zetel in Utrecht, overleed op 7 november 739 en werd begraven in zijn eigen abdijkerk. Na zijn dood stroomden pelgrims toe naar zijn tombe. In 751 verhief Pepijn de Korte de abdij tot koninklijke abdij. Het scriptorium van de abdij was in de vroege middeleeuwen een van de productiefste in Europa en leverde verluchte handschriften van hoog artistiek niveau, waaronder de beroemde Evangeliën van Echternach. De Franse Revolutietroepen verjoegen de monniken in 1794 en plunderden de abdij. Het huidige gebouw dateert grotendeels uit de barokperiode en herbergt nu een lyceum. De achtste-eeuwse crypte heeft alle verbouwingen en verwoestingen overleefd.
De dansprocessie
Het bekendste evenement van Echternach is de dansende processie op Pinksterdinsdag, de Sprangpressessioun. Pelgrims dansen springend door de straten van de stad op de maat van een steeds herhaalde polkamelodie, in groepen van vijf tot zes personen naast elkaar, richting het graf van Willibrord in de crypte van de basiliek. Elk jaar nemen 12.000 tot 14.000 pelgrims deel, van wie 8000 tot 9000 actief dansen, verdeeld over 45 groepen. De processie is al zeker gedocumenteerd vanaf het einde van de vijftiende eeuw en stond tot tweemaal toe op bevel van de kerk te worden verboden vanwege vermeende heidense elementen, zonder dat dit de traditie wezenlijk kon stoppen. In 2010 werd de Sprangpressessioun opgenomen op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel werelderfgoed.
De basiliek
De basiliek van Sint-Willibrord is de zesde kerk op dezelfde plek in veertien eeuwen. Na de verwoesting van 1944 tijdens het Ardennenoffensief werd ze opnieuw opgebouwd in romaanse stijl, geïnspireerd op de basiliek van Paray-le-Monial, en in 1953 ingewijd. Ze draagt de titel basilica minor sinds 1939. Het carillon in de twee torens telt negen klokken en is het grootste van Luxemburg.
Mullerthal
Echternach is het vertrekpunt van de Mullerthal Trail, een bewegwijzerde meerdaagse wandelroute van 112 kilometer door drie lussen. De route voert langs zandsteenrotsformaties, smalle kloven, beboste beekdalen en de waterval van de Schiessentümpel. Route 1 en 2 starten in Echternach. Direct bij de stad begint de Wolfskloof, een smalle rotsspleet die steil afdaalt met in de rots uitgehakte treden. Aan de rand van de stad ligt het meer van Echternach, een kunstmatig meer van 30 hectare met zwemmogelijkheden en een camping. Op het terrein bij het meer zijn in de jaren zeventig de resten van een Romeinse villa blootgelegd.
In en rondom Echternach
De Gallo-Romeinse villa van Echternach werd gebouwd rond 70 na Christus en bewoond tot in de vijfde eeuw. Het hoofdgebouw telde tot zeventig kamers met mozaïekvloeren, marmeren wanden en vloerverwarming. Ontdekt in 1975 tijdens de aanleg van het meer, is het nu gratis te bezoeken met een bezoekerscentrum en Romeinse tuin.
De abdij van Echternach werd gesticht in 698 door Willibrord en groeide uit tot de machtigste instelling van Luxemburg. Het scriptorium produceerde van de negende tot de elfde eeuw verluchte manuscripten van Europese faam. Na de opheffing in 1797 is het abdijpaleis uit 1727 nu een lyceum met museum.