Blegny-Mine: steenkoolmijn bij Luik

Blegny-Mine ligt in de provincie Luik, in het voormalige steenkoolbekken tussen Maastricht en de Voerstreek. Op het terrein staan nog de schacht, gebouwen en installaties die nodig waren voor winning, sortering en wassen van steenkool. Tijdens een bezoek volg je met een gids de route die de kolen hier aflegden: eerst ondergronds naar -30 en -60 meter, daarna terug naar de installaties boven de grond. Voor individuele bezoekers bestaat het programma uit de mijnrondleiding, het mijnmuseum en de terrilwandeling met audiogids; samen duurt dat ongeveer 3 uur en 30 minuten. De mijnsite is sinds 2012 onderdeel van de Waalse ‘sites miniers majeurs’, erkend als UNESCO-werelderfgoed. Reken op trappen en een koele, vochtige omgeving onder de grond, maar boven de grond is er ruimte om op eigen tempo rond te kijken. Rondleidingen zijn op vaste tijdstippen in het Nederlands en Frans; museum en terril bezoek je zonder gids, op eigen tempo.

Het begeleid mijnbezoek begint met het opzetten van een helm en de afdaling in de schachtkooi. Je bezoekt twee niveaus, op 30 en 60 meter diepte, en volgt daar een vaste route door de galerijen. De gids licht toe waar men boorde en kapte, hoe stutten en rails werden geplaatst en hoe de kolen met wagentjes naar de schacht gingen. Op enkele plaatsen laat de gids machines draaien en licht hij veiligheidsmaatregelen toe. Het traject bevat trappen (twee trappenpartijen van 130 en 160 treden) en passages waar je achter elkaar loopt. De ondergrondse rondleiding duurt ongeveer 1 uur en 45 minuten.

Na de afdaling kom je uit bij de bovengrondse keten die nodig was om steenkool verkoopklaar te maken. Je ziet mijnwagens, zeven en laadtrechters, plaatsen waar materiaal wordt gescheiden op grootte, en delen van de wasserij waar steenkool van steen en slib werd gescheiden. In de uitleg wordt dit hele proces uitvoerig uitgelegd, van aankomst van het mineraal tot opslag en transport. Je ziet hoe ondergronds vervoer, de schacht en de verwerking boven de grond op elkaar aansloten: uitladen, scheiden, wassen en afvoeren. Bij de installaties wordt uitgelegd welke stappen gemotoriseerd waren en waar nog handwerk nodig was.

Naast de schacht ligt het mijnmuseum, dat je vrij bezoekt. Je ziet gereedschap, beschermingsmiddelen, lampen en andere gebruiksvoorwerpen, aangevuld met machines en groter materiaal. Door verschillende panelen kom je te weten waarvoor de onderdelen dienden en waar ze in het werkproces terugkwamen. Daarbij gaat het om praktische zaken zoals het verplaatsen van kolen, het ondersteunen van gangen en het beperken van stof in de mijn. Wie de mijnrondleiding heeft gedaan, herkent in het museum veel onderdelen uit de uitleg van de gids. Wie niet ondergronds wil, kan het museum los bezoeken; bij het gecombineerde programma is dit onderdeel inbegrepen.

Op het terrein ligt de terril, de steenberg die ontstond door het steenafval van de mijn. Daar is een ‘biotoop’-wandeling met audiogids voorzien; reken op ongeveer 50 minuten. In het seizoen rijdt een toeristentreintje met een rit van circa 50 minuten op vaste tijden door het landschap van het Land van Herve. Verder zijn er op het domein voorzieningen zoals minigolf, een speeltuin, vijvers, volières en een klein dierenpark. Voor eten en drinken zijn er Le Puits sans Faim en Le Chalet; in de brasserie kun je eten tot 17.00 uur.