De Ardennen hebben een dicht netwerk van bewegwijzerde wandelroutes, verspreid over de provincies Luxemburg, Namen en Luik, en aansluitend op paden in het Groothertogdom Luxemburg, de Eifel en de Franse Ardennen. Die drie provincies liggen in de Belgische Ardennen. Het terrein varieert van vlakke valleipaadjes langs rivieren als de Lesse, Ourthe en Semois tot steile bospaden en open hoogten zoals de Hoge Venen bij Eupen. Routes zijn er voor elk niveau, van korte familiewandelingen tot meerdaagse GR-tochten.
Wandelen in de Ardennen
Welk type wandelaar je ook bent: er is altijd een passende route
De Ardennen bieden een enorme variatie aan wandelroutes. Sommige zijn vlak en goed begaanbaar, ideaal voor gezinnen met jonge kinderen of mensen die minder mobiel zijn. Andere tochten brengen je via steile bospaden en rotspaden naar uitkijkpunten en verborgen valleien, geschikt voor wie graag wordt uitgedaagd.
Het is verstandig om vooraf te kijken wat voor soort terrein je kunt verwachten. Een wandeling van vijf kilometer over vlak terrein is namelijk iets heel anders dan vijf kilometer bergop met natte ondergrond. Wat in Nederland als een lichte wandeling geldt, kan in de Ardennen flink zwaarder aanvoelen.
Bewegwijzering en kaarten
Elke gemeente in Wallonië beheert haar eigen wandelroutes. Daardoor bestaat er geen uniform systeem voor bewegwijzering, maar de meeste routes zijn duidelijk gemarkeerd met symbolen als gekleurde stippen, kruisen of strepen op een witte achtergrond. Zo zie je onderweg bijvoorbeeld een rood driehoekje, een blauw kruis of een gele stip op een paal, boom of steen.
Bij de lokale toeristische dienst (Syndicat d’Initiative of Maison du Tourisme) zijn vaak gratis kaarten of betaalde topografische wandelkaarten verkrijgbaar. Een moderne en praktische optie is wandelen met GPS. Via websites als RouteYou, Komoot of de app van VisitWallonia kun je GPS-routes downloaden of zelf uitstippelen. Dit is handig voor wie zonder zorgen wil navigeren, ook in meer afgelegen gebieden.
Wie zonder auto wil wandelen kan terecht bij een reeks van zestien etappes die bij een treinstation beginnen en bij een volgend station eindigen. Per etappe is er een gps-track en een topogidsblad, en de afstanden lopen van 13 tot 62 kilometer. Meer daarover staat op de pagina over wandelen van station naar station in de Ardennen.
RAVeL-routes
Een bijzonder onderdeel van het Waalse wandelnetwerk zijn de RAVeL-paden (Réseau Autonome des Voies Lentes). Dit zijn voormalige spoorlijnen en jaagpaden die zijn omgevormd tot asfalt- of grindpaden, exclusief voor wandelaars, fietsers, joggers en skaters. Doordat deze paden amper hoogteverschil kennen, zijn ze uitermate geschikt voor wie vlak wil wandelen of met een kinderwagen op pad gaat. De Vennbahn is een voormalige spoorlijn die als RAVeL-fiets- en wandelroute van Aachen via Malmedy naar Troisvierges loopt.
Aanraders zijn de RAVeL-paden bij:
- Trois-Ponts (langs de Salm),
- Meer van Gileppe (met panoramische uitzichten),
- Ciney, Bastogne en Marche-en-Famenne.
Kaarten van de RAVeL-routes zijn verkrijgbaar bij de toeristische diensten of online via ravel.wallonie.be.
Meerdaagse tochten en wandelarrangementen
Wie langere tijd in de natuur wil zijn, kan een meerdaagse wandeling plannen. Sommige routes sluiten op elkaar aan of zijn onderdeel van grotere wandelnetwerken zoals de GR-paden (Grande Randonnée), die België verbinden met wandelroutes in Frankrijk, Luxemburg en Duitsland. Een goed startpunt voor een meerdaagse tocht is de route bij Le Tombeau du Géant bij Botassart, die het panorama over de Semois-meander combineert met bospaden op het plateau.
Er zijn ook wandelarrangementen mogelijk waarbij je bagage wordt vervoerd en je slaapt in hotels, gîtes of trekkershutten langs de route. Ideaal voor wie wel wil wandelen, maar niet met een zware rugzak wil sjouwen.
Praktische tips voor een geslaagde wandeling
- Schoeisel: stevige, waterdichte wandelschoenen zijn essentieel. Het Ardense terrein is vaak modderig of nat, zelfs na droge dagen.
- Voorbereiding: neem voldoende eten en drinken mee. In veel natuurgebieden kom je onderweg geen horeca tegen.
- Navigatie: gebruik een wandelkaart of GPS-app. De bewegwijzering is meestal goed, maar kan op sommige plekken ontbreken of verouderd zijn.
- Respecteer de natuur: laat geen afval achter, blijf op de paden en houd honden aan de lijn, zeker in het broedseizoen.
- Let op tijdens het jachtseizoen (herfst): sommige bossen zijn dan tijdelijk afgesloten. Raadpleeg vooraf het lokale VVV-kantoor of kijk naar borden bij het begin van wandelroutes.
Wie wandelen wil combineren met fietsen of kanoën, vindt aanvullende informatie bij fietsen in de Ardennen en kanoën en kajakken in de Ardennen.
Houd er in het najaar rekening mee dat boswegen op jachtdagen dichtgaan. Hoe je vooraf opzoekt of jouw route eroverheen loopt staat in het jachtseizoen in de Ardennen.
Wandelen in elk seizoen
De Ardennen zijn in elk seizoen de moeite waard. In de lente wandel je door bloeiende valleien, in de zomer geniet je van schaduwrijke bossen en riviertjes, in de herfst kleuren de hellingen prachtig rood en oranje, en in de winter ervaar je de stilte van een besneeuwd bos. Houd wel rekening met gladheid en beperkte daglichturen in de wintermaanden. In de winter zijn de Hoge Venen bij uitstek geschikt voor sneeuwschoenwandelingen. Voor het najaar staan in het bericht over wandelen in de Ardennen in de herfst acht routes bij elkaar die in oktober en november op hun mooist zijn, met afstand, startpunt en bewegwijzering.
Wandelingen in de Ardennen
Wandeling Froidfontaine 2, gemarkeerd met een groene rechthoek, is een lusvormige route van ongeveer 6,4 kilometer bij het dorp Froidfontaine in de gemeente Beauraing, provincie Namen. De tocht voert door bossen en open velden van het Waalse platteland en is geschikt voor gezinnen en recreatieve wandelaars.
Het Bosleerpad Rodt ligt net buiten Sankt Vith, in de oostelijke Ardennen, en combineert natuurbeleving met uitleg over de bomen en planten van de streek. De korte route begint bij het Biermuseum in Rodt, aan de rand van het bosgebied, en is geschikt voor gezinnen met kinderen.
Wandeling 3 bij Samrée is een 9,3 km lange, lusvormige route in de Belgische Ardennen. De tocht voert door bossen en open velden, biedt mooie uitzichten en is geschikt voor gezinnen.
De Feeënvallei-wandeling bij Achouffe, route 27, is een tocht van ongeveer 5,9 kilometer die start bij Brasserie d’Achouffe. De route is gemarkeerd met een blauw-witte rechthoek en voert door een landschap vol beekjes, beverdammen en weelderige bossen in de vallei achter de brouwerij.
De Brasserie de la Lienne in Reharmont, in de gemeente Lierneux, is een ambachtelijke microbrouwerij en tegelijk het vertrekpunt van een wandeling van ongeveer 3,3 kilometer. De route is toegankelijk en kindvriendelijk en loopt door de Ardense natuur rond het dorp.
Op zoek naar een wandelroute die je moeiteloos met een kinderwagen kunt doen? Tussen Sy en Domain de Palogne vind je een volledig verharde, autovrije route langs de Ourthe.
Ontdek de spectaculaire wandeling naar Le Hérou in Nadrin, een uitdagende tocht langs steile rotsen en de kronkelende Ourthe. Met adembenemende uitzichten en avontuurlijke passages is deze route een must voor ervaren wandelaars.
De bossen van Les Épioux, vlak bij Florenville in de Gaumestreek, vormen een prachtig decor voor een wandeltocht van ongeveer 10 kilometer. Vooral in de herfst is dit een van de mooiste plekken in de Ardennen
Het Natuurleerpad Veen van Poleur bij Mont Rigi loopt 3,1 kilometer over houten vlonderpaden door de Fagne de la Poleûr. Langs het pad staan informatieborden over het hoogveen. Een optionele zijlus verlengt de wandeling tot circa 6 kilometer over onverhard terrein. Het basispad blijft ook bij brandgevaar toegankelijk.
Wandeling nummer 4 in La Roche-en-Ardenne biedt een toegankelijke route voor gezinnen met kinderwagens of rolstoelen. De 6,2 km lange tocht voert over verharde wegen en biedt onderweg prachtige uitzichten over de stad en de Ourthevallei.
Rond de Abdij van Orval liggen drie wandelroutes van 5,5 tot 11,5 km door bos, weide en heuvels. Je passeert vleermuizeninfopunten, oude grensstenen en zelfs een Frans dorpje. Afsluiten kan met een lokaal trappistenbier bij de brasserie.
Ontdek de mysterieuze megalieten van Wéris via drie wandelroutes van 5,5 tot 11 km. Je wandelt langs dolmens, menhirs en legendes in een prachtig landschap. De routes zijn goed aangegeven en geschikt voor jong en oud.
De Promenade de la Glacière is een gemarkeerde luswandeling van ongeveer 5,1 kilometer bij Mirwart, vlak bij Saint-Hubert. Je loopt door het bos, langs vijvers en onder een spoorwegviaduct. Hoogtepunt is de 19e-eeuwse glacière, een ijskelder in een helling. Paden kunnen modderig zijn.
De Promenade du Bois de la Fontaine is een korte luswandeling bij Laneuville-au-Bois, in de gemeente Tenneville. De route is ongeveer 900 meter lang en is ingericht voor een breed publiek. Onderweg staan didactische panelen over het bos. Je wandelt volledig door bosgebied, met rustpunten bij de start.
De Promenade de Laviot is een middelzware luswandeling van ongeveer 5,3 kilometer bij Rochehaut (Bouillon). Je daalt af richting de Semoisvallei, loopt via het gehucht Laviot en klimt weer terug. Hoogtepunt is het Point de vue des Corbeaux met uitzicht op Frahan in de rivierbocht. Stevige schoenen zijn aan te raden.
Deze korte wandeling start bij de parkeerplaats van het wildpark van Saint-Hubert en vormt een lus van ongeveer 2,8 kilometer. Je loopt door het bos langs de Ruisseau de Chirmont en passeert de Étang du Prieur bij de omheining. Vlak bij de bron zijn kleine stroomversnellingen te zien. Bij de bosrand kijk je uit richting Saint-Hubert.
De Laddertjeswandeling bij Rochehaut (Promenade des Échelles / wandeling 43) is een pittige lus van circa 5,5–6 kilometer met ongeveer 240 meter hoogteverschil. Je daalt af naar de Semoisvallei en klimt terug via metalen ladders en smalle bospaden. Hoogtepunt zijn de uitzichten op Frahan en de Semoisbocht.
Du Chêne à cinq troncs is een makkelijke luswandeling van ongeveer 7,4 kilometer bij Maissin (Paliseul), gemarkeerd met blauwe kruisjes. Je loopt door bos en langs rustige wegen naar de eik met vijf stammen. Onderweg passeer je de stèle van Le Hêtre Ollivier; het ingekerfde houtfragment ligt in het portaal van de kerk van Maissin.
De wandeling Le Tombeau du Géant start in Botassart en combineert het panorama met een lus door bos op het plateau en een afdaling richting de vallei. De korte route is circa vier kilometer en duurt anderhalf tot twee uur. Reken op hoogteverschil, wortelpaden en modder na regen. Stevige schoenen zijn aan te raden. Niet geschikt voor kinderwagens en rolstoelen.
De Balade de Verlaine is een bewegwijzerde wandeling van 4,9 kilometer vanuit Sy. De route klimt vanuit het Ourthedal naar hoger gelegen open terrein, passeert Verlaine-sur-Ourthe en daalt daarna af naar de rivier. Het laatste deel volgt een jaagpad langs het water terug naar Sy. De wandeling combineert hoogteverschil met afwisselend landschap.
De Parcours des Fontaines verbindt negentien fonteinen in het centrum van Verviers op een route van vier kilometer. De fonteinen dateren uit verschillende eeuwen en verwijzen naar de wolnijverheid, de waterleiding en de stedelijke geschiedenis. De wandeling vertrekt bij de Maison de l'Eau en duurt circa twee uur.
Een van de leukste stadswandelingen van de Ardennen is de Blauwe Lijn in Spa. Je volgt blauwe straatstenen met een kroontje langs de belangrijkste bezienswaardigheden van de kuurstad, van de bronnen tot de art-nouveaugebouwen. De route is ongeveer 2,6 kilometer lang, makkelijk en ook met kinderen goed te doen.
Wandeling 14 van Lierneux is een bewegwijzerde lus van 5,5 kilometer vanuit Les Villettes, gemarkeerd met een blauwe rechthoek. De route voert grotendeels door bos en langs de legendarische Pierre Noufy, een met kwarts dooraderde rots die op korte afstand van het pad in een sparrenbos ligt.
Tien bepijlde lussen rond Theux, Polleur en Jehanster op één kaart, van 4,4 tot 11 kilometer. Per route staat erbij hoeveel hoogtemeters je maakt en welk deel over onverhard pad gaat. Een voorbeeld van hoe een heel wandelnetwerk op één pagina past.
Het tweede wandelnet van de gemeente Theux: zeven bepijlde lussen rond La Reid, Desnié en Winamplanche, van 6,5 tot 14,3 kilometer. Twee ervan lopen pal langs de haagbeukendreef Charmille du Haut-Marêt, en de hoogste komt tot 548 meter.
Dertien bepijlde lussen rond Spa en het plateau van Malchamps, van 3,8 tot 12,6 kilometer. Ze lopen langs de pouhons, de bronnen waar de stad groot mee werd, en zijn voor 59 tot 99 procent onverhard.
Rond Trois-Ponts liggen elf bepijlde lussen van 3,6 tot 10,3 kilometer, van Haute-Bodeux en Wanne tot Grand-Halleux. De pagina zet lengte, stijging, bepijling en het aandeel onverhard pad van elke wandeling naast elkaar op één kaart en in één tabel.
Rond Stavelot liggen elf bepijlde lussen van 4,7 tot 14,7 kilometer, tien ervan door het centrum vlak langs de abdij. De pagina zet lengte, stijging, hoogte en het aandeel onverhard pad van elke wandeling naast elkaar op één kaart en in één tabel.
Elf bepijlde lussen tussen Francorchamps, Hockai en de Hoëgne, van 2,7 tot 13,8 kilometer en tot 651 meter hoog. Eén loopt volledig over asfalt, een andere voor 85 procent over onverhard pad. Alle cijfers staan op één kaart en in één tabel.
Twaalf bepijlde lussen rond Jalhay, Sart, Tiège en Solwaster, van 4,6 tot 13,6 kilometer en samen 101 kilometer. Van het stuwmeer van de Gileppe tot het dal van de Hoëgne, met lengte, stijging en ondergrond per route.
Negen bepijlde lussen op het hoogveen, van 2,8 tot 15 kilometer en tot 699 meter hoog. Veel knuppelpad en weinig klimwerk. Met een kaart van alle routes en per lus lengte, stijging, hoogte en ondergrond. Ook het leerpad bij Mont Rigi staat erbij.
Rond Saint-Hubert liggen negen bepijlde lussen van 5,9 tot 19,6 kilometer, samen 95 kilometer door een van de grootste bosgebieden van de Ardennen. Met dezelfde cijfers per route op één kaart en in één tabel. De andere elf lussen liggen rond Mirwart en Awenne.
In het westen van de gemeente Saint-Hubert liggen elf bepijlde lussen van 3,0 tot 12,1 kilometer rond Mirwart, Awenne en Poix-Saint-Hubert. Lus 18 klimt zestig hoogtemeter per kilometer. Met kaart en tabel per route. Samen met de stad telt het net twintig wandelingen.
Achttien bepijlde lussen van 2,0 tot 12,5 kilometer rond Tenneville, Champlon en Laneuville-au-Bois, samen 127 kilometer. Het grootste bepijlde net van de reeks, met tien verbindingsroutes om lussen aan elkaar te knopen. Met kaart en tabel per route.
In de gemeente La Roche-en-Ardenne liggen drieëntwintig bepijlde wandellussen, verdeeld over twee netten: een rood net rond de stad en een blauw net rond Ortho. Alle routes staan op één kaart met hun afstanden en hoogteverschillen.
In de gemeente Stoumont liggen drieëntwintig bepijlde wandellussen, verdeeld over twee netten: vijftien rond Stoumont en acht rond La Gleize. Alle routes staan bij elkaar op één kaart, met hun lengte, stijging en aandeel onverhard pad.
Bij Coo vertrekken negen bepijlde wandellussen van 3,0 tot 10,4 kilometer, van korte rondjes bij de waterval tot een ronde van ruim tien kilometer. Alle routes staan bij elkaar op één kaart met hun hoogteverschillen en hun aandeel onverhard pad.
Zestien bepijlde wandellussen in de gemeente Tellin, van 1,3 tot 12,7 kilometer, rond Tellin, Bure, Grupont en Resteigne. Drie ervan komen door Grupont. Per route de lengte, de stijging, de hoogte en het aandeel onverhard pad.
In de gemeente Sainte-Ode liggen vijftien bepijlde wandellussen van 3,5 tot 10,7 kilometer, rond Amberloup, Lavacherie en Tillet. Ze staan alle vijftien op één kaart, met de lengte, de stijging en het aandeel onverhard pad per route.
Rond Verviers liggen tien bepijlde wandellussen van 2,7 tot 11,1 kilometer, door Heusy, Stembert, Lambermont en Petit-Rechain. Ze lopen lager dan de rest van de Ardennen, tussen 183 en 347 meter.
In de gemeente Nassogne liggen eenentwintig bepijlde wandellussen van 3,2 tot 13,7 kilometer, rond Nassogne, Forrières, Bande, Grune, Ambly, Masbourg, Lesterny en Harsin. Ze staan alle eenentwintig op één kaart.
Drieëntwintig bepijlde lussen op het plateau tussen Trois-Ponts en Vielsalm, van 2,1 tot 11,7 kilometer, samen 143 kilometer. Met vertrekpunten in negen dorpen en per route de lengte, de stijging en het aandeel onverhard pad.
Zeven bepijlde lussen aan de Salm en op de hoogvlakte bij de Baraque de Fraiture, van 4,9 tot 13,1 kilometer. Met het hoogste punt van de reeks op 652 meter en per route de lengte, de stijging en het onverharde deel.
Vijfendertig bepijlde lussen tegen de grens met het Groothertogdom en Duitsland, van 2,3 tot 14,2 kilometer en samen 280 kilometer. Het grootste net van de reeks, met per route de lengte, de stijging en het aandeel onverhard pad.
Elf bepijlde lussen op het Plateau des Tailles, van 3,0 tot 13,5 kilometer. Met het hoogste punt van de hele reeks op 655 meter en per route de lengte, de stijging en het aandeel onverhard pad.
Dertien bepijlde lussen in het dal van de Ourthe orientale, van 3,8 tot 14,8 kilometer. Langs de Panthertank in het stadje, de Feeënvallei bij Achouffe en het punt waar de twee Ourthes samenkomen. Met per route de lengte en de stijging.
Veertien bepijlde lussen in het dal van de Aisne, van 2,3 tot 12,1 kilometer en samen 118 kilometer. Langs kasteelhoeves, oorlogsmonumenten en de toeristische tram, met de cijfers per route.
Tien bepijlde lussen op het plateau rond Bastogne, van 3,5 tot 11,7 kilometer. Vier ervan komen langs het Mardasson, het Bois de la Paix en de schuttersputten in het Bois Jacques.
Drie bepijlde lussen rond het dorp Bertogne, tussen Bastogne en Houffalize, samen 21 kilometer. Alle drie beginnen bij de kerk, en ze gaan voor ruim de helft over veldwegen en bospaden.
Negen bepijlde lussen rond het grootste merengebied van België, van 2,1 tot 23,2 kilometer. Het vlakste wandelnet van de reeks, met de langste lus van allemaal: drieëntwintig kilometer rond de meren.
Negen bepijlde lussen rond het dorp Froidchapelle, Vergnies en Fourbechies, van 1,4 tot 11,6 kilometer. Vlak terrein aan de rand van de meren, met per route de lengte, de stijging en het onverharde deel.
Tien bepijlde lussen rond het stadje Walcourt en de dorpen Berzée, Pry, Chastrès, Fraire en Clermont, van 2,3 tot 17,2 kilometer. Met per route de lengte, de stijging en het onverharde deel.
Zeventien bepijlde lussen in de gemeente Durbuy, van 1,3 tot 14,2 kilometer, rond het stadje, Barvaux, Bomal, Wéris en de dorpen in het noorden. Per lus de lengte, de stijging, de hoogte en het aandeel onverhard pad.
Eenentwintig bepijlde lussen in de gemeente Ferrières, van 2,4 tot 11,8 kilometer, rond Ferrières, Sy, Vieuxville, Xhoris en Werbomont. Per lus de lengte, de stijging, de hoogte en het aandeel onverhard pad.
Zestien bepijlde lussen in de gemeente Hotton, van 4,2 tot 12,0 kilometer, rond Hotton, Melreux, Fronville, Werpin en Marenne. Per lus de lengte, de stijging, de hoogte en het aandeel onverhard pad.
Achttien bepijlde lussen in de gemeente Marche-en-Famenne, van 2,7 tot 13,4 kilometer, rond de stad en de dorpen Waha, Roy, Humain, Aye en Hargimont. Per lus de lengte, de stijging en de ondergrond.
Drieëntwintig bepijlde lussen in de gemeente Rochefort, van 2,6 tot 13,6 kilometer, rond de stad en de dorpen Han-sur-Lesse, Jemelle, Belvaux, Lessive en Ave-et-Auffe. Per lus de lengte, de stijging, de hoogte en het aandeel onverhard pad.
Vier bepijlde lussen in de gemeente Daverdisse, van 5,4 tot 8,9 kilometer, alle vier vanuit het dorp Haut-Fays. Per lus de lengte, de stijging, de hoogte en het aandeel onverhard pad.