Bastogne, in het Nederlands Bastenaken, is een stad in de provincie Luxemburg met ruim 20.000 inwoners. De stad ligt op een heuvelplateau in de hogere Ardennen en is een belangrijk verkeersknooppunt in het zuidoosten van België. De eerste schriftelijke vermelding dateert uit de zevende eeuw. In de negende eeuw had Bastogne al een muntslagerij en een wekelijkse markt. In 1322 verklaarde Jan de Blinde, graaf van Luxemburg en koning van Bohemen, de stad onafhankelijk. De Italiaan Guicciardini beschreef Bastogne in de zestiende eeuw als een welvarende handelsstad en noemde haar het Parijs van de Ardennen. Het eerste autoracecircuit van België werd in 1902 in Bastogne aangelegd door baron Pierre de Crawez; de deelnemers reden vijf rondes van circa 100 kilometer door de provincie. Dit circuit is de directe voorloper van het Circuit van Spa-Francorchamps. Van het historische stadscentrum is weinig bewaard gebleven na de verwoestingen van de winter van 1944-1945.
Bastogne
De Slag om de Ardennen
Op 16 december 1944 startte het Duitse Ardennenoffensief: 25 divisies vielen de geallieerde linies aan met als doel de haven van Antwerpen te veroveren en de geallieerde legers in tweeën te splitsen. Bastogne was een cruciale wegenkruising die de Duitsers moesten innemen. Op 18 december arriveerde de 101ste Luchtlandingsdivisie onder generaal Anthony McAuliffe. Op 20 december sloten de Duitsers de omsingeling rond de stad. Op 22 december stuurden de Duitsers een eis tot overgave; McAuliffes antwoord, één woord, was “Nuts”. Op 26 december doorbraken de tanks van generaal Pattons derde leger de omsingeling. De verdediging van Bastogne kostte vele levens en vertraagde het Duitse offensief zo lang dat het definitief vastliep. In de Sint-Pieterskerk werden de gewonden ondergebracht; de serie Band of Brothers verbeeldt die scène.
Sint-Pieterskerk en Porte de Trèves
De Romaanse Sint-Pieterskerk staat in het centrum van Bastogne en is een van de weinige middeleeuwse overblijfselen van de stad. De doopvonten in het interieur dateren uit de twaalfde eeuw; de kerk zelf heeft Romaanse funderingen. Vlak bij de kerk staat de Porte de Trèves, een middeleeuwse stadspoort uit de veertiende eeuw, een van de resterende poorten van de vroegere stadsmuur.
Mémorial du Mardasson
Op de Mardassonheuvel net buiten het centrum staat het Mémorial du Mardasson, een twaalf meter hoog monument in de vorm van een vijfpuntige ster, ingewijd in 1950. Op de buitenwanden staan de namen van alle Amerikaanse staten en de emblemen van de eenheden die bij Bastogne vochten. In het interieur is de geschiedenis van de slag in tekst en afbeeldingen verwerkt. In de crypte onder het monument zijn drie altaren: een katholiek, een protestants en een joods. Bovenop het monument is een panoramisch uitzicht over de omgeving, met plaquettes die de stellingen van december 1944 aanduiden.
Bastogne War Museum
Direct naast het Mardassonmonument staat het Bastogne War Museum, geopend in 2014 als opvolger van het vroegere Bastogne Historical Center. Het museum vertelt het verhaal van het Ardennenoffensief vanuit vier perspectieven: een Amerikaanse soldaat, een Duitse soldaat, een Belgisch burgerkind en een Belgische vrouw. Via diorama’s, filmprojecties, originele voertuigen, uniformen en persoonlijke getuigenissen worden de vier maanden durende strijd en de impact op de burgerbevolking gedocumenteerd.
Bastogne Barracks
De Bastogne Barracks, voorheen de Heintz-kazerne, is de voormalige militaire kazerne waar McAuliffe op 19 december 1944 zijn hoofdkwartier vestigde en waar hij zijn beroemde antwoord “Nuts” formuleerde. De kazerne uit 1936 herbergt vandaag een van de grootste collecties militaire voertuigen van het Europese continent: rupsbanden, wielbanden en divers materieel van zowel geallieerde als asmogendheden.
Museum 101 Airborne Division
Op circa 350 meter van de tank op het marktplein bevindt zich het museum van de 101ste Luchtlandingsdivisie. De collectie toont uniformen, persoonlijke uitrusting, foto’s en gebruiksvoorwerpen van de divisie die Bastogne verdedigde. Het museum organiseert ook begeleide jeeptours langs de belangrijkste slagvelden in de omgeving van Bastogne.
Museum en Piconrue
Het Museum en Piconrue, vlak bij de Sint-Pieterskerk, documenteert het volksleven in de streek rond Bastogne via een vaste collectie en wisselende tentoonstellingen. De collectie bestrijkt het plattelandsleven, volksdevotie en ambacht in de Ardennen.
Luik-Bastenaken-Luik
Bastogne is het keerpunt van de wielerklassieker Luik-Bastenaken-Luik, de oudste wielerkoers ter wereld, voor het eerst gereden in 1892. Na de beklimming van de zware Ardense cols keren de renners in Bastogne om voor de terugrit naar Luik over een totale afstand van circa 260 kilometer.
Het centrum en de winkels
Het centrum van Bastogne ligt rond de Place McAuliffe, het plein met de Sherman-tank. De winkels zitten vooral in de Rue du Sablon en de aansluitende Rue du Vivier: kleding, schoenen, bakkers, boeken en een aantal zaken met streekproducten en oorlogssouvenirs.
Voor dagelijkse boodschappen zijn er in het centrum een Carrefour Market en een Proxy Delhaize. Rond de Place McAuliffe en langs de Rue du Sablon staan de meeste cafés en restaurants, met terrassen op het plein zelf.
Om de twee weken staat er op zaterdag markt in de Rue des Récollets, van 7.00 tot 13.00 uur. Zie de markt van Bastogne.
Parkeren kan op de parkings rond het centrum. Op zaterdagochtend is het er het drukst, zeker op een marktzaterdag.
Bastogne per seizoen en activiteit
Meer weten over Bastogne in een specifieke periode of met een specifieke wens? Bekijk de pagina’s hieronder:
- Bastogne bij regen
- Bastogne met kinderen
- Bastogne met hond
- Bastogne in de meivakantie
- Bastogne in de herfstvakantie
- Bastogne in de kerstvakantie
- Bastogne in de voorjaarsvakantie
- Bastogne in de zomervakantie
Om de twee weken op zaterdag staat er markt in de Rue des Récollets: zie de markt van Bastogne.
Overnachten
Aan de Avenue Mathieu ligt Hôtel Melba, een viersterrenhotel met vijftig kamers en een eigen restaurant. Het draagt het label Fiets Welkom en ligt vlak bij de RAVeL-lijnen 163 en 164, en het centrum met het Bastogne War Museum is te voet bereikbaar. De overige hotels in en rond Bastogne staan op één pagina bij elkaar.
In en rondom Bastogne
Het Mardasson-monument werd ingehuldigd op 16 juli 1950 en herdenkt de 76.890 Amerikaanse soldaten die sneuvelden of vermist raakten tijdens de Slag om de Ardennen. De vijfpuntige ster van architect Georges Dedoyard telt oriëntatietafels op het dak en een crypte met de enige mozaïeken die Fernand Léger ooit maakte.
Het Bastogne War Museum opende in 2014 op de Mardassonheuvel en trok sindsdien meer dan 1,3 miljoen bezoekers. Drie immersieve voorstellingen volgen vier personages door de Slag om de Ardennen. Het volledige ticket geeft ook toegang tot Generations45, Bois Jacques Battlefield en de historische Bastogne War Rooms in het centrum.
Nuts! Cream is een roomlikeur op hazelnootbasis van Ardenne Addict uit Bastogne. De naam verwijst naar het antwoord "Nuts!" van generaal McAuliffe aan de Duitsers op 22 december 1944. Het product maakt deel uit van een bredere lijn van artisanale Ardense dranken op notenbasis, ontwikkeld in samenwerking met de Maison Houillon in Marloie.
Bastogne is het keerpunt van Luik-Bastenaken-Luik. De wielerklassieker werd voor het eerst gereden in 1892 en voert vanuit Luik door de Ardennen, met bekende hellingen zoals Wanne, Stockeu en La Redoute.
De Sint-Pieterskerk van Bastogne is een van de oudste kerken van België, vermeld in documenten uit 893. De gotische hallenkerk uit 1536 staat bekend om haar polychroom beschilderd gewelf, de romaanse doopvont in Maasei kalksteen en de barokke preekstoel van beeldhouwer Jean-Georges Scholtus.
Het 101st Airborne Museum Le Mess in Bastogne is gevestigd in een voormalige officiersmess uit 1936 die tijdens de bezetting als Duits verblijf diende. Het museum documenteert op vier verdiepingen de rol van de 101ste Luchtlandingsdivisie bij de verdediging van Bastogne met uniformen, diorama's, persoonlijke uitrusting en een kelderreconstructie van een bombardement.
Animalaine in Bizory bij Bastogne is een interactief museum van wol en oude ambachten op een terrein van vijf hectare. Het bezoek bestaat uit drie onderdelen: een dierenpark met meer dan 25 woldragende diersoorten, een tentoonstelling over wolverwerking van de twintigste eeuw tot nu, en een gereconstrueerd Ardens woonhuis met originele inrichting.
In de gemeente Sainte-Ode liggen vijftien bepijlde wandellussen van 3,5 tot 10,7 kilometer, rond Amberloup, Lavacherie en Tillet. Ze staan alle vijftien op één kaart, met de lengte, de stijging en het aandeel onverhard pad per route.
Tien bepijlde lussen in de gemeente, van 3,5 tot 11,7 kilometer, met vertrekpunten in Bastogne, Foy, Recogne, Savy, Bizory, Wardin en Marvie. Alle routes op één kaart, met lengte, stijging en hoogte per lus.
Twaalf kilometer ten noordwesten van Bastogne liggen drie bepijlde lussen rond het dorp Bertogne, van 5,4 tot 9,0 kilometer. Met per route de lengte, de stijging en het aandeel onverhard pad.