Het Centre du Rail et de la Pierre was een museum in het vroegere gemeentehuis van Jemelle. De vzw Fous du Rail opende het in 2000 met als doel de spoorweggeschiedenis van Jemelle te documenteren. Het gebouw telde drie verdiepingen met een collectie gereedschap, uniformen, kepis, oude affiches en foto’s uit de Belgische spoorweggeschiedenis. De voorwerpen waren opgesteld in nagebouwde scènes die het dagelijks werk van spoorwegpersoneel toonden. Een aparte ruimte was ingericht als replica van een slaapwagon van de Compagnie Internationale des Wagons-Lits, compleet met origineel meubilair, zilverwerk en porselein.
Centre du Rail et de la Pierre
Verzet en geologie
In de kelder was een afdeling gewijd aan het verzet van de Jemelloise-spoorwegarbeiders tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op 10 mei 1940 was Jemelle het eerste Belgische spoorwegknooppunt dat gebombardeerd werd. De cheminots saboteerden tijdens de bezetting transporten en verstoorden de Duitse spoorweglogistiek. Twee zalen op de begane grond behandelden de geologie van de streek en de kalksteenwinning door de firma Lhoist, die de steengroeve bij Jemelle sinds 1924 exploiteert. De collectie bevatte gesteenten, fossielen en mineralen uit de omgeving. Het museum was partner van het Famenne-Ardenne UNESCO Global Geopark.
Sluiting en nieuwe bestemming
Na de coronapandemie liep het bezoekersaantal sterk terug. De overstromingen van juli 2021 veroorzaakten verdere schade aan het gebouw. De kosten voor het voldoen aan de bouwnormen bleken voor de vzw onbetaalbaar. Pogingen om nieuwe vrijwilligers te vinden, mislukten. De vzw Fous du Rail ging in liquidatie en het museum sloot definitief. De uitgeleende voorwerpen gingen terug naar hun eigenaren. De rest van de collectie werd opgeslagen door de lokale VVV voor eventuele tijdelijke tentoonstellingen. Begin 2024 startten verbouwingswerkzaamheden in het gebouw voor de inrichting van een medisch centrum. De miniatuurspoorwegcollectie in schaal H0, opgebouwd op Märklin K-rails, werd apart ondergebracht.
Praktisch
- Het museum is definitief gesloten
- Het gebouw, Avenue de Ninove 11 in Jemelle, is verbouwd tot medisch centrum
- Onderdelen van de voormalige collectie zijn opgeslagen bij de lokale VVV in Rochefort
- Het station Rochefort-Jemelle ligt op loopafstand van het voormalige museumgebouw
Jemelle is de plaats waar het voormalige Centre du Rail et de la Pierre gevestigd was. De pagina over Jemelle geeft meer context over het station, de spoorweggeschiedenis en de ligging bij Rochefort.
Rochefort ligt direct bij Jemelle en vormt de belangrijkste plaats in deze omgeving. De stad is verbonden met grotten, erfgoed, streekproducten en het station Rochefort-Jemelle.
De Grot van Lorette-Rochefort sluit aan op het geologische deel van het voormalige museum. De grot laat de kalksteenbodem van de streek op een andere manier zien.
Blegny-Mine past bij het bredere thema van industrie, ondergrondse winning en technisch erfgoed in de Ardennen. De voormalige steenkoolmijn vormt een duidelijke tegenhanger van spoor- en steengroevegeschiedenis.