Vlak bij Bertrix ligt Au Coeur de l’Ardoise, een voormalige leisteenmijn die als bezoekersmijn is ingericht. Je daalt hier af tot 25 meter onder de grond en loopt daarna een vast parcours door de gangen en grotere ontginningsruimtes. De route volgt sporen van het mijnwerk: rails, wagentjes en plekken waar leisteen uit de wand werd gehaald. De uitleg werkt met audiopunten langs het traject en draait om het werk van de scailtons, de leisteenmijnwerkers die hier jarenlang ondergronds werkten. Ondergronds is de temperatuur rond 11 °C. De ronde onder de grond duurt ongeveer een uur en eindigt weer bij het vertrekpunt bovenaan.
Au Coeur de l’Ardoise
Start boven de grond en daal af naar -25 meter
Je start bij het onthaal, waar je een helm krijgt en hoort hoe de route loopt. Daarna ga je via een steile trap naar beneden. Hoe verder je de trap afdaalt, hoe schaarser het daglicht wordt en uiteindelijk kom je uit in een omgeving met constante temperatuur en een hoge luchtvochtigheid. Beneden is een groot gangenstelsel waar je de aangegeven looprichting volgt. Het traject is opgezet als een lus, met verschillende stops bij plekken waar je meer te weten komt over het werken in de mijn, de leisteen en hoe ze de lei in en uit de mijnen vervoerden.
Ondergronds parcours met audioposten
Beneden volg je het uitgezette traject langs rails, wagonnets en plekken waar de steen werd gewonnen en verplaatst. De audioposten leggen stap voor stap uit hoe leisteen uit de wand kwam, hoe blokken werden geselecteerd en hoe transport in de mijn werkte. Je ziet het verschil tussen gangen die vooral voor het vervoer waren en zalen waar effectief werd ontgonnen. In grotere zalen zie je hoe delen van de mijn zijn opengelegd om leisteen te winnen; hier gaat het ook over de technieken die daarvoor zijn gebruikt. Op meerdere plaatsen wordt ingezoomd op het dagelijkse werk: gereedschap, werkhoudingen, het verplaatsen van de leisteen en de organisatie van een ondergrondse werkploeg.
Leisteen als bouwmateriaal
Het bezoek verbindt de mijn met wat je bovengronds in de Ardennen tegenkomt: leisteen als dakbedekking, als gevelbekleding en als gravel in de tuin. In de uitleg komt aan bod waarom schiste splijt in dunne platen en welke kwaliteiten belangrijk waren voor gebruik als daklei. Daardoor kijk je na afloop anders naar dorpen in de omgeving, waar je op daken en muren dezelfde steensoort herkent.
Zelfstandig bezoeken of met gids
Tijdens een normaal bezoek loop je via verschillende audioposten langs het traject. Voor groepen is er een bezoek met gids te reserveren. Dat is een andere vorm: je blijft als groep bijeen, de gids voegt context toe bij plekken waar je anders alleen luistert naar de vaste uitleg. De capaciteit per gids is begrensd; bij grotere groepen wordt het bezoek opgesplitst. Voor scholen en groepen bestaan daarnaast arrangementen die de ondergrondse route combineren met activiteiten op het domein.
Na het ondergrondse parcours kom je weer boven bij het onthaal. In het bovengrondse deel zijn panelen en materialen die leisteenwinning en het werk in de mijn toelichten. Er is een winkel met leisteenproducten en souvenirs. Op het terrein is een klein restaurant en een cafetaria. Op de kaart van de cafetaria staan kleine gerechten en verschillende lokale biertjes, waaronder het La Morépire. Dit bier wordt bij brasserie Het Anker in opdracht van de mijn gebrouwen en is bedoeld ter nagedachtenis aan de leisteenmijnwerkers van vroeger.
Praktisch
- Openingstijden: weekend 10:00–18:00; tijdens schoolvakanties dagelijks 10:00–18:00, behalve maandag als het geen feestdag is; laatste afdaling 17:00
- Adres: Rue du Babinay 1, 6880 Bertrix, België
- Toegangsprijzen: volwassenen € 11; kinderen 6–12 jaar € 5,50; studenten en 60+ € 10; groepen vanaf 10 betalenden: volwassenen € 10 p.p., kinderen 6–12 jaar € 5 p.p., studenten en 60+ € 9 p.p.; gids optioneel € 40 per groep tot 25 personen (prijzen onder voorbehoud)
- Parkeren: gratis parking aanwezig op het domein
- Huisdieren: niet toegestaan in de grot
- Website: aucoeurdelardoise.be
- Opmerking: ondergronds rond 11 °C, dus een trui of vest is aan te raden. Het dragen van een helm is verplicht. Tijdens je bezoek moet je via steile trappen naar boven en beneden.