De citadel van Namen staat op een rotsrichel van circa 100 meter hoog op de samenvloeiing van de Samber en de Maas. Het is de markantste bezienswaardigheid van de stad Namen en zichtbaar vanuit vrijwel elke hoek van het centrum. Het complex beslaat 80 hectare en staat geklasseerd als uitzonderlijk erfgoed van Wallonië.
Citadel van Namen
Geschiedenis
De heuvel was al achtduizend jaar geleden bewoond. In de derde eeuw na Christus bouwden de Romeinen er een verdedigingswerk en groeven ze een natuurlijke geul uit als verdedigingsgracht. In de vroege middeleeuwen werden de eerste stenen wallen opgetrokken. Vanaf de tiende eeuw was de citadel de hoofdzetel van de graven van Namen; drieëntwintig graven volgden elkaar op tot 1421, toen Filips de Goede het opvolgingsrecht kocht. In 1429 werd het graafschap Namen bij het hertogdom Bourgondië gevoegd. Sindsdien was het fort afwisselend in Spaanse, Oostenrijkse, Franse en Nederlandse handen.
Lodewijk XIV veroverde Namen in 1692. Zijn befaamde militaire ingenieur Vauban versterkte de citadel ingrijpend; de Nederlander Menno van Coehoorn herveroverde de stad slechts twee jaar later in 1694 en paste de vestingwerken op zijn beurt aan. Beide ingenieurs werkten ook aan het netwerk van ondergrondse gangen dat tussen de zestiende en de twintigste eeuw werd aangelegd. Na Waterloo werd België bij de Nederlanden gevoegd via het Congres van Wenen; tussen 1815 en 1825 herbouwden de Nederlanden het gehele complex. Circa negentig procent van wat vandaag zichtbaar is, dateert uit die periode. Na de Belgische onafhankelijkheid in 1830 werd de citadel tijdelijk de residentie van de nieuwe koning Leopold I. In 1893 stond Leopold II een deel van het complex af aan de stad voor aanleg van een park. In 1975 werd het volledige fort aan de stad overgedragen; de laatste commando’s verlieten het in 1977.
Indeling van het complex
Het complex bestaat uit twee hoofddelen. Het oudste deel, de middeleeuwse citadel, bevat de resten van de grafelijke burcht, verdedigingsmuren en toegangspoorten. Het Terra Nova-gedeelte, aangelegd tussen 1631 en 1675, is een groot hoornwerk met halve bastions en vormt het hoogste punt van de citadel. De Napoleontische kazerne staat aan de rand van het Terra Nova-terrein en herbergt vandaag het bezoekerscentrum en een restaurant.
Bezoekerscentrum Terra Nova
In de voormalige kazerne is het bezoekerscentrum Terra Nova ingericht, geopend in 2015. Via een schermenwand met film, maquettes, foto’s en getuigenissen wordt de geschiedenis van Namen en de citadel van de prehistorie tot vandaag gedocumenteerd. Het bezoek duurt circa een uur en is gratis toegankelijk met de museumpas. Reserveren is verplicht via de website van de citadel.
Ondergrondse gangen
Onder de citadel ligt een netwerk van gangen dat oorspronkelijk circa zeven kilometer besloeg. Momenteel zijn circa vier kilometer bewaard; één kilometer is toegankelijk voor bezoekers via een begeleide rondleiding van anderhalf uur. De tocht voert langs bouwtechnieken, militaire installaties en verblijfsruimten van soldaten, toegelicht met 3D-animaties, projecties en geluidseffecten. Napoleon noemde de citadel bij een inspectie naar verluidt de Mierenhoop van Europa vanwege dit uitgebreide gangenstelsel. Reserveren is verplicht en uitsluitend mogelijk via de website van de citadel.
Het volledige domein is vrij toegankelijk voor wandelaars. Een toeristisch treintje rijdt met audiogids over het terrein met panoramische uitzichten over de Samber- en Maasvallei. Het Parc Reine Fabiola heeft gratis speeltoestellen, minigolf en een avonturenparcours voor kinderen. Het parfumerij-atelier van Guy Delforge, gevestigd in de voormalige ondergrondse bunkers van Karel V, produceert en verkoopt tien parfumlijnen; een rondleiding over het productieproces is dagelijks mogelijk. Sinds mei 2021 verbindt een kabelbaan het stadscentrum, vertrekkend aan de Place Maurice Servais, in drie à vier minuten met de citadel op 103 meter hoogte.
Praktisch
- Adres: Route Merveilleuse 64, 5000 Namen
- Bezoekerscentrum Terra Nova: dagelijks open; gesloten op 1/1, 24/12, 25/12, 31/12
- Ondergrondse gangen: begeleide rondleiding, reserveren verplicht
- Toeristisch treintje: inbegrepen in de Citadelle Pass
- Kabelbaan: vertrek Place Maurice Servais, stadscentrum
- Website: citadelle.namur.be
Namen ligt aan de samenvloeiing van Maas en Samber. De citadel ligt boven de stad en vormt samen met het centrum, de kades en de kabelbaan het belangrijkste historische geheel van Namen.
Profondeville ligt stroomopwaarts aan de Maas, tussen Namen en Dinant. Rond het dorp liggen jaagpaden, hellingen en uitzichtpunten zoals Les 7 Meuses, met zicht over de rivierbochten.
Château de Dave staat langs de Maas ten zuiden van Namen. Het kasteel hoort bij de reeks landgoederen en historische gebouwen die de rivier tussen Namen en Profondeville begeleiden.
Les Temps des Cerises ligt in Namen en hoort bij de culinaire adressen in de stad. De pagina sluit aan op een bezoek aan de citadel wanneer je ook het centrum en de benedenstad meeneemt.