Sluiten

Wasplaatsen in de Gaume

Gepubliceerd op 24 februari 2017 / Geschreven door Jeroen Eckhardt

De Gaume is het zuidelijkste deel van de Belgische provincie Luxemburg, direct grenzend aan Frankrijk. De streek ziet er anders uit dan de rest van de Ardennen: de huizen zijn er van gele kalksteen, de daken liggen laag en zijn bedekt met ronde pannentegels. In dit landschap hebben de dorpjes een bijzonder erfgoed bewaard dat elders grotendeels verdwenen is: de wasplaats, in het Frans lavoir.

De meeste wasplaatsen in de Gaume dateren uit het laatste kwart van de negentiende eeuw, toen gemeentebesturen openbare hygiënevoorzieningen aanlegden. Een wasplaats was een gemeenschapsgebouw, betaald door het dorp en soms deels gefinancierd door bewoners die materialen of arbeid inbrachten. Ze werden gebouwd van kalk- of arduinsteen, overdekt met een houten kapgebinte en gevoed door een bron of een beekje dat soms rechtstreeks door het gebouw stroomde. Veel wasplaatsen combineerden een waskuip voor linnen met een drinkbak voor vee en een fonteintje voor de buurt. Ze waren ook een ontmoetingsplek: vrouwen uit het dorp kwamen er dagelijks samen om te wassen en nieuws uit te wisselen.

In de gemeente Saint-Léger staan vier wasplaatsen, waaronder twee zeldzame tunnelwasplaatsen, half ingegraven in de grond en overdekt met een stenen tongewelf. In Torgny, het zuidelijkste dorp van België, staat een wasplaats met een houten kapgebinte uit 1902. De Fontaine aux Lions in Tintigny is een negentiende-eeuws complex van blauwe hardsteen met waskuipen, een veekuip en twee stenen leeuwen die een vlaggestok dragen; het is geklasseerd bij koninklijk besluit. De wasplaatsen van Lahage en Ansart staan op de lijst van beschermd erfgoed van Wallonië. In totaal zijn in de gemeenten Saint-Léger en Tintigny nog wasplaatsen te vinden in Châtillon, Rossignol, Lahage, Ansart en Bellefontaine.

Sommige zijn prachtig opgeknapt en voorzien van informatieborden. Andere staan stil te verouderen in een achterstraatje. De gemeente Tintigny heeft een Route des Lavoirs uitgezet die een aantal wasplaatsen verbindt op een bewegwijzerde wandelroute.

Wasplaatsen in de Gaume - alles over de Ardennen