De Ardennen hebben een dicht netwerk van bewegwijzerde wandelroutes, verspreid over de provincies Luxemburg, Namen en Luik, en aansluitend op paden in het Groothertogdom Luxemburg, de Eifel en de Franse Ardennen. Het terrein varieert van vlakke valleipaadjes langs rivieren als de Lesse, Ourthe en Semois tot steile bospaden en open hoogten zoals de Hoge Venen bij Eupen. Routes zijn er voor elk niveau, van korte familiewandelingen tot meerdaagse GR-tochten.
Wandelen in de Ardennen
Welk type wandelaar je ook bent: er is altijd een passende route
De Ardennen bieden een enorme variatie aan wandelroutes. Sommige zijn vlak en goed begaanbaar, ideaal voor gezinnen met jonge kinderen of mensen die minder mobiel zijn. Andere tochten brengen je via steile bospaden en rotspaden naar uitkijkpunten en verborgen valleien, geschikt voor wie graag wordt uitgedaagd.
Het is verstandig om vooraf te kijken wat voor soort terrein je kunt verwachten. Een wandeling van vijf kilometer over vlak terrein is namelijk iets heel anders dan vijf kilometer bergop met natte ondergrond. Wat in Nederland als een lichte wandeling geldt, kan in de Ardennen flink zwaarder aanvoelen.
Bewegwijzering en kaarten
Elke gemeente in Wallonië beheert haar eigen wandelroutes. Daardoor bestaat er geen uniform systeem voor bewegwijzering, maar de meeste routes zijn duidelijk gemarkeerd met symbolen als gekleurde stippen, kruisen of strepen op een witte achtergrond. Zo zie je onderweg bijvoorbeeld een rood driehoekje, een blauw kruis of een gele stip op een paal, boom of steen.
Bij de lokale toeristische dienst (Syndicat d’Initiative of Maison du Tourisme) zijn vaak gratis kaarten of betaalde topografische wandelkaarten verkrijgbaar. Een moderne en praktische optie is wandelen met GPS. Via websites als RouteYou, Komoot of de app van VisitWallonia kun je GPS-routes downloaden of zelf uitstippelen. Dit is handig voor wie zonder zorgen wil navigeren, ook in meer afgelegen gebieden.
RAVeL-routes
Een bijzonder onderdeel van het Waalse wandelnetwerk zijn de RAVeL-paden (Réseau Autonome des Voies Lentes). Dit zijn voormalige spoorlijnen en jaagpaden die zijn omgevormd tot asfalt- of grindpaden, exclusief voor wandelaars, fietsers, joggers en skaters. Doordat deze paden amper hoogteverschil kennen, zijn ze uitermate geschikt voor wie vlak wil wandelen of met een kinderwagen op pad gaat. De Vennbahn is een voormalige spoorlijn die als RAVeL-fiets- en wandelroute van Aachen via Malmedy naar Troisvierges loopt.
Aanraders zijn de RAVeL-paden bij:
- Trois-Ponts (langs de Salm),
- Meer van Gileppe (met panoramische uitzichten),
- Ciney, Bastogne en Marche-en-Famenne.
Kaarten van de RAVeL-routes zijn verkrijgbaar bij de toeristische diensten of online via ravel.wallonie.be.
Meerdaagse tochten en wandelarrangementen
Wie langere tijd in de natuur wil zijn, kan een meerdaagse wandeling plannen. Sommige routes sluiten op elkaar aan of zijn onderdeel van grotere wandelnetwerken zoals de GR-paden (Grande Randonnée), die België verbinden met wandelroutes in Frankrijk, Luxemburg en Duitsland. Een goed startpunt voor een meerdaagse tocht is de route bij Le Tombeau du Géant bij Botassart, die het panorama over de Semois-meander combineert met bospaden op het plateau.
Er zijn ook wandelarrangementen mogelijk waarbij je bagage wordt vervoerd en je slaapt in hotels, gîtes of trekkershutten langs de route. Ideaal voor wie wel wil wandelen, maar niet met een zware rugzak wil sjouwen.
Praktische tips voor een geslaagde wandeling
- Schoeisel: stevige, waterdichte wandelschoenen zijn essentieel. Het Ardense terrein is vaak modderig of nat, zelfs na droge dagen.
- Voorbereiding: neem voldoende eten en drinken mee. In veel natuurgebieden kom je onderweg geen horeca tegen.
- Navigatie: gebruik een wandelkaart of GPS-app. De bewegwijzering is meestal goed, maar kan op sommige plekken ontbreken of verouderd zijn.
- Respecteer de natuur: laat geen afval achter, blijf op de paden en houd honden aan de lijn, zeker in het broedseizoen.
- Let op tijdens het jachtseizoen (herfst): sommige bossen zijn dan tijdelijk afgesloten. Raadpleeg vooraf het lokale VVV-kantoor of kijk naar borden bij het begin van wandelroutes.
- Wie wandelen wil combineren met fietsen of kanoën, vindt aanvullende informatie bij fietsen in de Ardennen en kanoën en kajakken in de Ardennen.
Wandelen in elk seizoen
De Ardennen zijn in elk seizoen de moeite waard. In de lente wandel je door bloeiende valleien, in de zomer geniet je van schaduwrijke bossen en riviertjes, in de herfst kleuren de hellingen prachtig rood en oranje, en in de winter ervaar je de stilte van een besneeuwd bos. Houd wel rekening met gladheid en beperkte daglichturen in de wintermaanden. In de winter zijn de Hoge Venen bij uitstek geschikt voor sneeuwschoenwandelingen
Wandelingen in de Ardennen
Wandeling Froidfontaine 2 is een 6,4 km lange, lusvormige route nabij Beauraing. De tocht voert door bossen en open velden, biedt mooie uitzichten en is geschikt voor gezinnen.
Het Bosleerpad bij Sankt Vith is een laagdrempelige, educatieve en kindvriendelijke wandelroute die ideaal is voor een gezinsuitstap of een korte natuurwandeling.
Wandeling 3 bij Samrée is een 9,3 km lange, lusvormige route in de Belgische Ardennen. De tocht voert door bossen en open velden, biedt mooie uitzichten en is geschikt voor gezinnen.
De Feeënvallei-wandeling bij Achouffe is een 5,9 km lange tocht door de Ardense natuur. Je wandelt langs beekjes, beverdammen en door bossen, met onderweg prachtige uitzichten.
De Brasserie de la Lienne in Reharmont is niet alleen een plek voor bierliefhebbers, maar ook het vertrekpunt van een kindvriendelijke wandeling van 3,3 kilometer.
Op zoek naar een wandelroute die je moeiteloos met een kinderwagen kunt doen? Tussen Sy en Domain de Palogne vind je een volledig verharde, autovrije route langs de Ourthe.
Ontdek de spectaculaire wandeling naar Le Hérou in Nadrin, een uitdagende tocht langs steile rotsen en de kronkelende Ourthe. Met adembenemende uitzichten en avontuurlijke passages is deze route een must voor ervaren wandelaars.
De bossen van Les Épioux, vlak bij Florenville in de Gaumestreek, vormen een prachtig decor voor een wandeltocht van ongeveer 10 kilometer. Vooral in de herfst is dit een van de mooiste plekken in de Ardennen
De wandeling over het natuurleerpad bij Mont Rigi in de Hoge Venen is een toegankelijke en leerzame route van ongeveer 4 kilometer. Het pad bestaat grotendeels uit houten vlonders.
Wandeling nummer 4 in La Roche-en-Ardenne biedt een toegankelijke route voor gezinnen met kinderwagens of rolstoelen. De 6,2 km lange tocht voert over verharde wegen en biedt onderweg prachtige uitzichten over de stad en de Ourthevallei.
Rond de Abdij van Orval liggen drie wandelroutes van 5,5 tot 11,5 km door bos, weide en heuvels. Je passeert vleermuizeninfopunten, oude grensstenen en zelfs een Frans dorpje. Afsluiten kan met een lokaal trappistenbier bij de brasserie.
Ontdek de mysterieuze megalieten van Wéris via drie wandelroutes van 5,5 tot 11 km. Je wandelt langs dolmens, menhirs en legendes in een prachtig landschap. De routes zijn goed aangegeven en geschikt voor jong en oud.
De Promenade de la Glacière is een gemarkeerde luswandeling van ongeveer 5,1 kilometer bij Mirwart, vlak bij Saint-Hubert. Je loopt door het bos, langs vijvers en onder een spoorwegviaduct. Hoogtepunt is de 19e-eeuwse glacière, een ijskelder in een helling. Paden kunnen modderig zijn.
De Promenade du Bois de la Fontaine is een korte luswandeling bij Laneuville-au-Bois, in de gemeente Tenneville. De route is ongeveer 900 meter lang en is ingericht voor een breed publiek. Onderweg staan didactische panelen over het bos. Je wandelt volledig door bosgebied, met rustpunten bij de start.
De Promenade de Laviot is een middelzware luswandeling van ongeveer 5,3 kilometer bij Rochehaut (Bouillon). Je daalt af richting de Semoisvallei, loopt via het gehucht Laviot en klimt weer terug. Hoogtepunt is het Point de vue des Corbeaux met uitzicht op Frahan in de rivierbocht. Stevige schoenen zijn aan te raden.
Deze korte wandeling start bij de parkeerplaats van het wildpark van Saint-Hubert en vormt een lus van ongeveer 2,8 kilometer. Je loopt door het bos langs de Ruisseau de Chirmont en passeert de Étang du Prieur bij de omheining. Vlak bij de bron zijn kleine stroomversnellingen te zien. Bij de bosrand kijk je uit richting Saint-Hubert.
De Laddertjeswandeling bij Rochehaut (Promenade des Échelles / wandeling 43) is een pittige lus van circa 5,5–6 kilometer met ongeveer 240 meter hoogteverschil. Je daalt af naar de Semoisvallei en klimt terug via metalen ladders en smalle bospaden. Hoogtepunt zijn de uitzichten op Frahan en de Semoisbocht.
Du Chêne à cinq troncs is een makkelijke luswandeling van ongeveer 7,4 kilometer bij Maissin (Paliseul), gemarkeerd met blauwe kruisjes. Je loopt door bos en langs rustige wegen naar de eik met vijf stammen. Onderweg passeer je de stèle van Le Hêtre Ollivier; het ingekerfde houtfragment ligt in het portaal van de kerk van Maissin.
De wandeling Le Tombeau du Géant start in Botassart en combineert het panorama met een lus door bos op het plateau en een afdaling richting de vallei. De korte route is circa vier kilometer en duurt anderhalf tot twee uur. Reken op hoogteverschil, wortelpaden en modder na regen. Stevige schoenen zijn aan te raden. Niet geschikt voor kinderwagens en rolstoelen.
De Balade de Verlaine is een bewegwijzerde wandeling van 4,9 kilometer vanuit Sy. De route klimt vanuit het Ourthedal naar hoger gelegen open terrein, passeert Verlaine-sur-Ourthe en daalt daarna af naar de rivier. Het laatste deel volgt een jaagpad langs het water terug naar Sy. De wandeling combineert hoogteverschil met afwisselend landschap.
De Parcours des Fontaines verbindt negentien fonteinen in het centrum van Verviers op een route van vier kilometer. De fonteinen dateren uit verschillende eeuwen en verwijzen naar de wolnijverheid, de waterleiding en de stedelijke geschiedenis. De wandeling vertrekt bij de Maison de l'Eau en duurt circa twee uur.
Het Natuurleerpad Veen van Poleur bij Mont Rigi loopt 3,1 kilometer over houten vlonderpaden door de Fagne de la Poleûr. Langs het pad staan informatieborden over het hoogveen. Een optionele zijlus verlengt de wandeling tot circa 6 kilometer over onverhard terrein. Het basispad blijft ook bij brandgevaar toegankelijk.
Een van de leukste stadswandelingen van de Ardennen is de Blauwe Lijn in Spa. Je volgt blauwe straatstenen met een kroontje langs de belangrijkste bezienswaardigheden van de kuurstad, van de bronnen tot de art-nouveaugebouwen. De route is ongeveer 2,6 kilometer lang, makkelijk en ook met kinderen goed te doen.