Malmedy is een stad in de provincie Luik, gelegen aan de samenvloeiing van de Warche en de Warchenne, op korte afstand van de grens met de Duitstalige Gemeenschap van België. De stad telt circa 12.000 inwoners, verspreid over een twintigtal deelgemeenten. Naast Frans, de officiële taal, is Duits in de omgeving gangbaar door de nabijheid van de Oostkantons.
Malmedy
Geschiedenis
De geschiedenis van Malmedy begint in 648, toen de Ierse monnik Remacle met enkele metgezellen een nederzetting stichtte in dit afgelegen deel van de Ardennen. Het klooster van Malmedy en het naburige klooster van Stavelot groeiden uit tot de vorstenabdij van Stavelot-Malmedy, een kerkelijke staatsvorm die meer dan elfhonderd jaar standhield. De ligging langs de rivier en de activiteiten van de abdij zorgden voor gestaag economische groei. Malmedy ontwikkelde zich in de loop der eeuwen tot een stad met twee uitgesproken nijverheden: de leerindustrie, aantoonbaar al aanwezig vanaf 1565, en de papierindustrie, die rond 1726 langs de oevers van de Warchenne van start ging.
Met de Franse Revolutie verloor de abdij haar functie in 1794. Daarna volgden opeenvolgende bestuurswisselingen in snel tempo: de stad werd bij Frankrijk gevoegd, vervolgens bij Pruisen na het Congres van Wenen in 1815, en bij België na het Verdrag van Versailles in 1919. Tussen 1940 en 1945 was Malmedy opnieuw bij Duitsland ingelijfd.
Die laatste periode liet de zwaarste sporen na. Op 17 december 1944 schoot de SS-eenheid Kampfgruppe Peiper 84 ongewapende Amerikaanse krijgsgevangenen neer bij het naburige kruispunt van Baugnez. De stad zelf bleef die dag in Amerikaanse handen. Enkele dagen later, op 23, 24 en 25 december 1944, bombardeerden Amerikaanse bommenwerpers per vergissing Malmedy drie keer, in de veronderstelling dat de stad door de Duitsers was ingenomen. Bij die reeks bombardementen kwamen meer dan 200 burgers om het leven, voornamelijk vrouwen en kinderen die de stad ingevlucht waren vanuit de omliggende regio. Een groot deel van het stadscentrum werd verwoest. Na de bevrijding werd de stad herbouwd; het huidige centrum dateert grotendeels uit de jaren na de oorlog.
Het Malmundarium
In het voormalige Benedictijnenklooster naast de kathedraal op de Place du Châtelet is het Malmundarium gevestigd, het culturele en toeristische hart van de stad. Het museum van 3000 vierkante meter documenteert de geschiedenis van de leerindustrie en de papierindustrie, het carnaval Cwarmê met zijn vijftien traditionele maskers en de schatkamer van de kathedraal. Op de zolderverdieping volgt het Historium de stadsgeschiedenis van 648 tot het einde van de Tweede Wereldoorlog, met daarin aandacht voor de massamoord bij Baugnez.
De Cwarmê
Malmedy is in de Ardennen het bekendst om zijn carnaval. De Cwarmê, zoals het feest in het lokale Waals heet, kent de eerste schriftelijke vermelding in 1459, maar de traditie is vermoedelijk ouder. Het carnaval duurt vier dagen en wordt gekenmerkt door vijftien traditionele maskers, elk met eigen naam, kledij en gedragsregels. De bekendste figuren zijn de Haguète, uitgerust met een happe-chair waarmee toeschouwers bij de enkels worden vastgegrepen, en de Boldjî, een dikke bakker in wit tenue die met een houten peel de achterste van voorbijgangers tast. In februari vult het feest de hele stad.
Malmedy grenst aan de Hoge Venen en biedt directe toegang tot een van de grootste natuurreservaten van België. De Vennbahn, een bewegwijzerde fietsroute aangelegd op het tracé van de voormalige spoorlijn Aken-Luxemburg, loopt door de stad en is ook geschikt voor minder geoefende fietsers. Vanuit het stadscentrum vertrekken verschillende bewegwijzerde wandelroutes die door de beboste valleien van de Warche en haar zijbeken lopen. Bij het Bike Park Ferme Libert in Malmedy zijn mountainbikers voor downhillparcoursen en technische trails terecht.
Brouwerij Bellevaux
In de deelgemeente Bellevaux, op enkele kilometers van het stadscentrum, brouwt de familiebrouwerij Brasserie de Bellevaux haar bieren op een voormalige hoeve. Het water komt rechtstreeks uit een bron in het dorp. De vaste lijn omvat Blonde, Brune, Blanche, Black, Lager, Malmedy Triple en Malmedy Quadruple, aangevuld met seizoensgebonden en beperkte edities. De brouwerij is op zaterdag en zondag geopend voor proefsessies en begeleid bezoek. Bij de brouwerij vertrekken ook zes bewegwijzerde wandelroutes van verschillende lengtes.
Malmedy beschikt over een eigen ziekenhuis en een volledig winkelcentrum buiten het stadscentrum. Het historische centrum heeft restaurants, cafés en winkels. In december is er een kerstmarkt met verlichte kerststallen. Parking P10 aan de Rue Devant l’Etang (95 plaatsen, gratis) ligt direct achter het Malmundarium.
Het centrum en de winkels
Het centrum van Malmedy ligt rond de Place Albert Ier en de Place de Rome, met de winkels vooral in de Rue Neuve, de Avenue des Alliés en de zijstraten daarvan. Het is een compact centrum dat je in een halfuur rondloopt, met bakkers, een paar kledingzaken, hoevewinkels en een groot aanbod aan cafés en restaurants.
Voor boodschappen is er een Colruyt. In de kern liggen daarnaast drie apotheken, vier bankkantoren en een stuk of achttien horecazaken, wat veel is voor een stad van twaalfduizend inwoners. Dat komt door het toerisme uit de Hoge Venen en het carnaval.
Elke vrijdag van 7.00 tot 13.00 uur staat er markt op de Place Saint-Géréon, met verse producten, bloemen, fijnkost en textiel. Meer markten in de streek staan op markten in de Ardennen.
Malmedy per seizoen en activiteit
Meer weten over Malmedy in een specifieke periode of met een specifieke wens? Bekijk de pagina’s hieronder:
Overnachten
Aan de Route d’Eupen, op vijf minuten lopen van het centrum van Malmedy, staat Hostellerie de la Chapelle, een driesterrenhotel in een vakwerkpand. Het eigen restaurant werkt met streekgerechten die per seizoen wisselen, en verder zijn er een bar, een tuin en eigen parkeerplaatsen met een laadpunt. Honden mogen mee. De weg voor de deur loopt richting Eupen en de Hoge Venen, en het bikepark van de Ferme Libert ligt op ongeveer twee kilometer. De andere hotels in en rond Malmedy staan op één pagina bij elkaar.
In en rondom Malmedy
Het oorlogsmonument van Malmedy staat aan de Place du Châtelet, bij het Malmundarium. Het herdenkt inwoners die omkwamen of vermist raakten in de Eerste en Tweede Wereldoorlog. De plek krijgt extra betekenis door de grensgeschiedenis van Eupen-Malmedy en de impact van het Ardennenoffensief in de regio.
Le tour du lac et du château is de langste van de drie bepijlde mtb-lussen vanuit Malmedy: 36 kilometer met 682 hoogtemeters door de bossen van de Luikse Ardennen. Startpunt bij de kathedraal aan de Place du Châtelet.
In december organiseert Malmedy de Fêtes d'Hiver met een route langs kerststallen door het centrum, een schaatsbaan op de Place Albert die de hele maand december open is, en weekendkraampjes met streekproducten als champagne, oesters, foie gras en warme wijn met rum.
Het Malmundarium in Malmedy is gevestigd in het voormalige Benedictijnenklooster dat in 648 door de heilige Remacle werd gesticht. Het museum van 3.000 vierkante meter omvat ateliers over de looiers- en papiergeschiedenis, het carnaval Cwarmê met zijn vijftien traditionele maskers en de schatkamer van de kathedraal.
De kathedraal van Malmedy op de Place du Châtelet is de voormalige abdijkerk van het Benedictijnenklooster, gebouwd van 1776 tot 1784 naar plannen van architect Galhausen. Het interieur heeft stucwerk van François-Joseph Duckers, een marmeren Mariaaltaar uit 1773, grafmonumenten van twee prinsen-abten en een carillon van 35 klokken uit 1786.
De Hoge Venen zijn een hoogveenplateau van 4.500 hectare op de grens van België en Duitsland. Het Signal de Botrange is met 694 meter het hoogste punt van België. Het gebied heeft vlonderpaden over het natte veen, langlaufpistes in de winter en zeldzame planten- en diersoorten die gebonden zijn aan het zure, voedselarme milieu.
Het Natuurleerpad Veen van Poleur bij Mont Rigi loopt 3,1 kilometer over houten vlonderpaden door de Fagne de la Poleûr. Langs het pad staan informatieborden over het hoogveen. Een optionele zijlus verlengt de wandeling tot circa 6 kilometer over onverhard terrein. Het basispad blijft ook bij brandgevaar toegankelijk.
Het Natuurparkcentrum Botrange aan de Route de Botrange 131 in Waimes staat op het Hoge Venenplateau, circa een kilometer ten zuiden van het Signal de Botrange. Het centrum heeft de gratis tentoonstelling FANIA, organiseert begeleide wandelingen en huifkartochten, en verhuurt langlaufmateriaal in de winter.
Het Signal de Botrange op het plateau van de Hoge Venen in Waimes is met 694 meter het hoogste punt van België, een status die het land verwierf bij de annexatie van de Oostkantons in 1919. De Butte Baltia uit 1923 brengt bezoekers op 700 meter. De huidige toren dateert van 1934.
Het December 44 Museum in La Gleize, op korte afstand van Malmedy, vertelt waar Kampfgruppe Peiper vastliep, dezelfde eenheid die verantwoordelijk was voor het bloedbad van Malmedy. Met zeventien diorama's, ruim 5.000 voorwerpen en de Königstiger-tank voor de deur. Goed te combineren met Baugnez 44.