In de uitgestrekte bossen van de Ardennen hebben trekpaarden eeuwenlang een onmisbare rol gespeeld. Vóór de opkomst van moderne bosbouwmachines waren het krachtige paarden die het zware werk verrichtten: het slepen van boomstammen uit de dichte bossen, vaak over moeilijk begaanbare en steile terreinen. Het Ardens trekpaard, een ras dat speciaal is ontwikkeld voor dit soort werk, werd daarbij het vaakst ingezet. Deze paarden zijn niet alleen groot en gespierd, maar ook bijzonder kalm en werkwillig – eigenschappen die essentieel zijn in de vaak uitdagende omstandigheden van het Ardense woud.
Trekpaarden in de Ardense bosbouw
Tot in de jaren ’50 was dit de standaardmethode van houttransport in bosrijke gebieden. Trekpaarden konden op plekken komen waar machines te groot of te zwaar voor waren, en lieten bovendien minder schade achter aan de bosbodem en jonge vegetatie. Met de komst van tractoren, lieren en later volautomatische bosbouwmachines, verdween het paard geleidelijk uit het dagelijkse werk.
Traditionele inzet in een modern jasje
Toch betekent dat niet dat het gebruik van trekpaarden volledig tot het verleden behoort. In de moderne bosbouw krijgt het paard opnieuw erkenning als duurzaam alternatief. In kwetsbare of beschermde natuurgebieden, zoals delen van het Parc Naturel des Deux Ourthes of het Forêt d’Anlier, kiezen beheerders bewust voor het gebruik van paarden. De impact op de ondergrond is aanzienlijk kleiner dan bij machines, en het werk kan nauwkeuriger en selectiever gebeuren. Ook bij het herstel van paden of het aanleggen van ecologische corridors worden paarden nog regelmatig ingezet.
Trekpaard in actie: waar kun je het zien?
In verschillende dorpen zijn er nog bosbouwbedrijven actief die werken met trekpaarden. Zo vind je in de buurt van Saint-Hubert, dat bekendstaat als het ‘groene hart’ van de Ardennen, diverse demonstratieprojecten en bedrijven die zich specialiseren in paardenkracht. Ook in de omgeving van Herbeumont, Gedinne en Vresse-sur-Semois kun je bosbouwers aan het werk zien met hun paarden, vooral in de herfst- en wintermaanden.
Er worden geregeld demonstraties georganiseerd waarbij bezoekers kunnen zien hoe een trekpaard boomstammen uit het bos sleept. Vaak gebeurt dit in het kader van ambachtelijke festivals of natuureducatie. Deze demonstraties geven niet alleen een inkijkje in het verleden, maar tonen ook hoe traditionele technieken nog steeds actueel kunnen zijn in het licht van duurzaam bosbeheer.
Een ambacht dat vakmanschap vereist
Het gebruik van paarden in de bosbouw vraagt om vakmanschap. Niet alleen moet het paard goed getraind zijn, ook de begeleider – de ‘meneer’ of ‘piqueur’ – moet precies weten hoe hij zijn paard en lading door het terrein leidt. De samenwerking tussen mens en dier is intens en gebaseerd op vertrouwen, ervaring en wederzijds respect. Voor wie het een keer in actie ziet, is het indrukwekkend om te zien hoeveel precisie en kracht er komt kijken bij het werk dat deze dieren nog altijd leveren.
Saint-Hubert ligt in een groot bosgebied in de provincie Luxemburg. De stad is verbonden met jacht, bosbeheer, de basiliek, de voormalige abdij en het erfgoed rond Sint-Hubertus.
Fourneau Saint-Michel behandelt het vroegere plattelandsleven en ambachten in de Ardennen. Het openluchtmuseum ligt in een bosrijke omgeving bij Saint-Hubert, met oude hoeves, werkplaatsen en gebouwen uit verschillende dorpen.
Paardrijden in de Ardennen gaat over ruiterroutes, maneges en tochten door bossen, landbouwgebieden en rivierhellingen. Het Ardens trekpaard hoort bij dezelfde lange relatie tussen paarden, werk en landschap.
Parc à Gibier in Saint-Hubert ligt in dezelfde bosrijke streek als veel historische bosbouwlocaties. Het wildpark toont diersoorten uit de Ardennen en ligt dicht bij de stad Saint-Hubert.