Sluiten

Wasplaatsen in de Gaume

Gepubliceerd op 24 februari 2017 / Geschreven door Jeroen Eckhardt

De Gaume is het zuidelijkste deel van de Belgische provincie Luxemburg, direct grenzend aan Frankrijk. De streek ziet er anders uit dan de rest van de Ardennen: de huizen zijn er van gele kalksteen, de daken liggen laag en zijn bedekt met ronde pannentegels. In dit landschap hebben de dorpjes een bijzonder erfgoed bewaard dat elders grotendeels verdwenen is: de wasplaats, in het Frans lavoir.

De meeste wasplaatsen in de Gaume dateren uit het laatste kwart van de negentiende eeuw, toen gemeentebesturen openbare hygiënevoorzieningen aanlegden. Een wasplaats was een gemeenschapsgebouw, betaald door het dorp en soms deels gefinancierd door bewoners die materialen of arbeid inbrachten. Ze werden gebouwd van kalk- of arduinsteen, overdekt met een houten kapgebinte en gevoed door een bron of een beekje dat soms rechtstreeks door het gebouw stroomde. Veel wasplaatsen combineerden een waskuip voor linnen met een drinkbak voor vee en een fonteintje voor de buurt. Ze waren ook een ontmoetingsplek: vrouwen uit het dorp kwamen er dagelijks samen om te wassen en nieuws uit te wisselen.

Een overdekte wasplaats met stenen wasbak en bloemen in de Gaume
Een grote natuurstenen wasplaats met rondboogvensters in de Gaume

In de gemeente Saint-Léger staan vier wasplaatsen, waaronder twee zeldzame tunnelwasplaatsen, half ingegraven in de grond en overdekt met een stenen tongewelf. In Torgny, het zuidelijkste dorp van België, staat een wasplaats met een houten kapgebinte uit 1902. De Fontaine aux Lions in Tintigny is een negentiende-eeuws complex van blauwe hardsteen met waskuipen, een veekuip en twee stenen leeuwen die een vlaggestok dragen; het is geklasseerd bij koninklijk besluit. De wasplaatsen van Lahage en Ansart staan op de lijst van beschermd erfgoed van Wallonië. In totaal zijn in de gemeenten Saint-Léger en Tintigny nog wasplaatsen te vinden in Châtillon, Rossignol, Lahage, Ansart en Bellefontaine.

Een open wasplaats met stenen pilaren en leien dak in de Gaume
Een sierlijke wasplaats met bogen en een leien dak in de Gaume

Sommige zijn prachtig opgeknapt en voorzien van informatieborden. Andere staan stil te verouderen in een achterstraatje. De gemeente Tintigny heeft een Route des Lavoirs uitgezet die een aantal wasplaatsen verbindt op een bewegwijzerde wandelroute.

Het interieur van een wasplaats met waterbekken in de Gaume
Een dorpsplein met een overdekte wasplaats in de Gaume

De dorpen met wasplaatsen

De natuurstenen kerk met kerkhof in Torgny

Torgny

Torgny is het zuidelijkste dorp van België en staat sinds 1996 op de lijst van de mooiste dorpen van Wallonië. De natuurstenen huizen met de zuidelijke gevels horen bij het beeld dat de Gaume onderscheidt van de Ardennen.

Lees verder
De natuurstenen kerk van Tintigny met een herfstboom op het plein

Tintigny

De gemeente Tintigny heeft er een reeks van, en sommige zijn opgeknapt met informatieborden erbij. Tintigny ligt aan de Semois, met het natuurreservaat van Breuvanne in dezelfde gemeente, waar in de winter kraanvogels neerstrijken op weg naar het zuiden.

Lees verder
Een sierlijk natuurstenen gebouw met een torentje in Bellefontaine

Bellefontaine

Bellefontaine hoort bij de gemeente Tintigny en heeft de militaire begraafplaats du Radan uit augustus 1914. Het dorp ligt tussen weiden en bos, in het noorden van de Gaume, op een paar kilometer van de Semois.

Lees verder