Het Musée gaumais ligt in Virton, de hoofdplaats van de Gaume. Het museum zit in het voormalige Récollets-klooster (17e eeuw) en vertelt het verhaal van de streekgeschiedenis van de Gaume: van archeologie tot volkscultuur en van kunst tot lokale tradities. De instelling bestaat sinds 1937 en is in Virton uitgegroeid tot het centrale museum voor de Gaume, met een collectie die bewust niet op één thema leunt. Je loopt dus niet door één “zaal over één periode”, maar door opeenvolgende ruimtes die verschillende lagen van de streek laten zien.
Een belangrijk onderdeel is de archeologische collectie, met vondsten uit de periode waarin de streek deel uitmaakte van het Romeinse netwerk in Noord-Gallië. Denk aan gebruiksvoorwerpen, graf- en bouwfragmenten en materiaal dat laat zien hoe het dagelijks leven in deze grensstreek georganiseerd was. Daarnaast heeft het museum veel aandacht voor huiselijke interieurs en ambachten. Er zijn opstellingen die laten zien hoe woningen en werkplaatsen in de Gaume er ongeveer een eeuw geleden uitzagen, met voorwerpen uit keuken, slaapkamer, school en winkel. Die etnografische stukken maken het museum interessant, ook als je minder met jaartallen bezig bent.
Kunst ontbreekt niet. Het Musée gaumais heeft schilderijen en beeldhouwwerk van regionale kunstenaars, met een duidelijke link naar het landschap en het landelijke leven in de Gaume. Ook is er ruimte voor thema’s die bij de streek horen, zoals verhalen, gebruiken en lokaal erfgoed. In sommige zalen komt daarnaast militaire geschiedenis terug, omdat de Gaume vaak met grensconflicten en doortrekkende legers te maken kreeg. Het museum is ruim opgezet en ingericht voor een langer bezoek. Reken op 1 tot 2,5 uur. Er zijn ook themarondleidingen voor groepen, met onderwerpen zoals archeologie, legendes, schilders uit de Gaume en het leven van vroeger.
