Wéris

Wéris is een van de mooiste dorpjes van Wallonië. Wat het dorpje erg bijzonder maakt, zijn de verschillende zwerfkeien die je rondom het dorp vindt. Niet alleen in Drenthe zijn dolmen gemaakt. Hier rondom dit dorp vind je ook verschillende dolmen en menhirs. Via een leuke wandeling kun je zowel de dolmen als de menhirs bekijken. De dolmens zijn waarschijnlijk zo’n 5000 jaar oud. Hoewel ze erg lijken op de bouwwerken in Noord-Nederland, zijn ze een stukje kleiner en is de opening anders gelegen. Buiten de bijzondere stenen structuren is Wéris zelf ook een leuk dorpje om even wat te drinken of om in de bosrijke omgeving een flinke wandeling te maken. Er vertrekken behoorlijk wat wandelroutes vanuit het dorp. In het midden van het dorp vind je naast een goed terras ook een tentoonstelling over de dolmen in de omgeving.

De geschiedenis van Wéris is ouder dan de middeleeuwse dorpskern. Rond het dorp ligt het bekendste megalietenlandschap van België. Dat veld strekt zich over ongeveer acht kilometer uit en omvat twee dolmens, meerdere menhirs en verspreide steenblokken op verschillende locaties. De bekendste monumenten zijn de dolmen van Wéris en de dolmen van Oppagne. Deze grafmonumenten dateren uit het laat-neolithicum en worden doorgaans op ongeveer vijfduizend jaar oud geplaatst. De dolmen van Wéris, ook Wéris I genoemd, heeft een grafkamer van zes meter lang met dekstenen, rechtopstaande zijstenen en vooraan twee portaalstenen met een opening. Een van de dekstenen weegt ongeveer dertig ton

Juist die combinatie van dorp en prehistorisch landschap maakt Wéris bijzonder. De megalieten liggen niet allemaal midden in de dorpskern, maar verspreid in het landschap rond Wéris en Oppagne. Daardoor hoort een bezoek aan Wéris bijna altijd samen met een wandeling. Vanuit het dorp lopen meerdere routes richting de dolmens, menhirs en andere zwerfstenen. Een van de bekendste wandelingen is de bewegwijzerde route Les Mégalithes, een traject van ongeveer 4,7 kilometer. Daarnaast bestaat er een langere route die een groter deel van het megalietenveld meeneemt. Voor bezoekers is dat de duidelijkste manier om te zien hoe groot het geheel rond Wéris eigenlijk is, want de stenen liggen niet op één plek bijeen.

In het dorp zelf is de Maison des Mégalithes het vaste vertrekpunt voor wie eerst wat achtergrond wil. Daar draait het om de geschiedenis van het megalietenveld, de neolithische grafcultuur en de specifieke steensoorten van de streek. In de dorpskern zijn daarnaast horeca en terrassen aanwezig, waardoor Wéris al jaren een vaste stop is voor wandelaars, fietsers en dagjesmensen in de omgeving van Durbuy. De kern blijft klein genoeg om alles te voet te doen. Wie door het dorp loopt, merkt dat Wéris geen groot centrum heeft, maar een beperkte historische kern met enkele straten, oude huizen en directe aansluiting op de wandelroutes.

Naast de megalieten vallen ook enkele andere elementen op in en rond Wéris. De kerk van Sainte-Walburge staat binnen de omheining van het oude kerkhof en markeert het historische middelpunt van het dorp. Verder zijn er oude kalkstenen en zandstenen hoeves, een voormalige versterkte woning en op de rand van het dorp een opvallend huis met organische vormen uit de twintigste eeuw. Toch blijft het prehistorische landschap het hoofdonderwerp. Wéris is een dorp waar de wandeling door de straten vrijwel vanzelf overgaat in een tocht langs menhirs, dolmens en veldwegen tussen weilanden en bosranden.