Wandelen van station naar station in de Ardennen

In de Ardennen komt bijna iedereen met de auto, en dat is te zien op de parkeerplaatsen bij de bekende startpunten. Toch lopen er drie spoorlijnen dwars door het zuiden van het gebied, met kleine stations in dorpen waar verder weinig verkeer komt. Tussen die stations liggen zestien wandelroutes die bij een perron beginnen en bij een ander perron eindigen. Je stapt uit, je loopt een dag of een paar dagen, en aan het eind stap je weer op de trein.

De routes komen uit Train et Sac à dos, een project van vier natuurparken en streekorganisaties in de provincies Luxemburg en Namen. Ze lopen door de Famenne, de Ardennen en de Gaume, drie streken die aan elkaar grenzen maar er heel verschillend uitzien. De kortste etappe is 13 kilometer en past in een ochtend, de langste 62 kilometer en is bedoeld als meerdaagse tocht met overnachtingen onderweg. Hieronder staat welke etappes er liggen, welke bij welke wandelaar past en waar je op moet letten als je zonder auto gaat.

De etappes hangen aan drie lijnen van de NMBS. Lijn 162 tussen Namen en Luxemburg is de hoofdlijn van de drie en bedient Forrières, Grupont, Poix en Libramont. Lijn 166 loopt door de bossen tussen Gedinne, Graide, Carlsbourg, Paliseul en Bertrix. Lijn 165 gaat verder naar het zuiden en stopt in Florenville, Virton en Halanzy, vlak bij de Franse en de Luxemburgse grens. Libramont en Bertrix zijn de twee knooppunten waar lijnen samenkomen, en dat zijn ook de stations waar de meeste etappes op uitkomen. Samen gaat het om twaalf stations met zestien routes ertussen.

Per etappe kun je een gps-track en een topogidsblad downloaden. Over bewegwijzering zegt het project niets, en je gaat er dus van uit dat je zelf navigeert. Zet de track voor vertrek op je telefoon of je horloge en neem het gidsblad op papier mee, dan ben je niet afhankelijk van bereik of van paaltjes die er misschien niet staan. Dat is ook de reden om een powerbank in te pakken als je een lange etappe loopt, want een dag navigeren kost meer stroom dan je denkt.

Hieronder staan alle etappes met hun afstand en het aantal hoogtemeters, zoals het project ze zelf opgeeft. De nummers met een A en een B zijn twee varianten tussen dezelfde twee stations, een korte en een lange, zodat je op dezelfde lijn kunt kiezen hoe zwaar je dag wordt. De afstanden gelden in één richting, van perron tot perron. Bij de plaatsen waar wij een eigen pagina over hebben, kun je hierboven doorklikken naar wat daar te zien is.

• 1A: Forrières naar Grupont, 15 km, 426 hoogtemeters
• 1B: Forrières naar Grupont, 32 km, 742 hoogtemeters
• 2A: Grupont naar Poix, 13 km, 266 hoogtemeters
• 2B: Grupont naar Poix, 33 km, 980 hoogtemeters
• 3: Grupont naar Graide, 51 km, 1.356 hoogtemeters
• 4: Gedinne naar Graide, 17 km, 293 hoogtemeters
• 5: Graide naar Carlsbourg, 20 km, 386 hoogtemeters
• 6A: Poix naar Libramont, 30 km, 698 hoogtemeters
• 6B: Poix naar Libramont, 20 km, 335 hoogtemeters
• 7: Poix naar Paliseul, 62 km, 1.329 hoogtemeters
• 8: Carlsbourg naar Paliseul, 22 km, 425 hoogtemeters
• 9: Paliseul naar Bouillon, 20 km, 370 hoogtemeters
• 10: Libramont naar Bertrix, 29 km, 455 hoogtemeters
• 11: Bertrix naar Florenville, 61 km, 1.297 hoogtemeters
• 12: Florenville naar Virton, 52 km, 1.058 hoogtemeters
• 13: Virton naar Halanzy, 30 km, 411 hoogtemeters

Voor een eerste keer is 2A tussen Grupont en Poix de makkelijkste. Dertien kilometer met 266 hoogtemeters, en je bent terug voordat de middag om is. Ook 1A tussen Forrières en Grupont en route 4 tussen Gedinne en Graide blijven met 15 en 17 kilometer binnen een halve dag, met minder dan 430 hoogtemeters. Wie een volle dag wil lopen zit goed op de etappes van rond de twintig kilometer, zoals Graide naar Carlsbourg of de korte variant tussen Poix en Libramont.

Route 9 van Paliseul naar Bouillon is van die twintigkilometeretappes de rijkste aan bezienswaardigheden. Je loopt naar de Semois toe en komt langs de Pont de Cordemois, de abdij van Cordemois en het uitzicht op de Tombeau du Géant, om te eindigen onder het kasteel van Bouillon. Het zijn plekken waar de meeste bezoekers met de auto komen, en op deze etappe bereik je ze te voet, met 370 hoogtemeters onderweg. In een apart bericht staat uitgebreider beschreven hoe die etappe eruitziet. Wel eindig je in een plaats zonder station, waarover verderop meer staat.

De lange etappes zijn een ander verhaal. Route 3 tussen Grupont en Graide is 51 kilometer met 1.356 hoogtemeters, route 7 tussen Poix en Paliseul 62 kilometer met 1.329, en route 11 tussen Bertrix en Florenville 61 kilometer met 1.297. Die drie zijn bedoeld als tweedaagse of driedaagse tocht met een overnachting onderweg. Het hoogteverschil ligt op alle drie boven de 1.250 meter, dus reken op flink klimwerk in de dalen van de Lesse en de Semois.

Langs een deel van de routes staan kunstwerken die speciaal voor dit project in het landschap zijn gezet, onder meer door het collectief ASRB. Op de etappe tussen Libramont en Bertrix kom je er een paar tegen, tussen het landschapspark van Libramont en de vijvers van Luchy, een plek die bekendstaat om zijn planten en vogels. Het project heeft er een apart onderdeel voor, met een overzicht van waar de werken staan en wie ze gemaakt heeft. Wie daar belangstelling voor heeft, kan de etappes daarop uitkiezen.

Wie meer dan een dag loopt, regelt vooraf waar hij slaapt. De organisatie achter de routes raadt dat zelf ook aan, want de dorpen langs de lijnen zijn klein en het aanbod is beperkt. Libramont, Bertrix en Bouillon hebben de meeste keuze, en dat zijn ook de plaatsen waar de lange etappes beginnen of eindigen. In de kleinere stationsdorpen daartussen gaat het vaak om niet meer dan een gastenkamer of een vakantiehuis, dat in het hoogseizoen snel weg is.

Voor de hele streek staan de vakantiehuizen op een rij bij elkaar, met filters op plaats en aantal personen. Daarnaast helpen de vijf toeristische diensten van het gebied bij het zoeken naar een bed: die van de Forêt de Saint-Hubert, van Famenne-Ardenne Ourthe en Lesse, van het Pays de Bouillon, van de Gaume en van het Pays d’Arlon. Zij kennen de adressen in de kleine dorpen die je online niet snel vindt.

Let op bij route 9: Bouillon staat wel als eindpunt op de lijst, maar er stopt geen trein. Vanaf Bouillon rijdt buslijn 8 van de TEC naar het station van Libramont, en dat is de manier om weer op het spoor te komen. Kijk de tijden van die bus vooraf na en houd rekening met de aansluiting op de trein, want de frequentie ligt lager dan je in Nederland gewend bent. Meer daarover staat op onze pagina over openbaar vervoer in de Ardennen.