Koninklijk Theater van Namen

Het Koninklijk Theater van Namen staat aan de Place du Théâtre, midden in de oude stad van Namen en op een paar minuten lopen van de winkelstraten. Het is een van de mooiste Italiaanse theaters van België: een zaal in hoefijzervorm met vier lagen balkons, veel verguldsel en een beschilderde koepel boven het publiek. De zaal telt ongeveer 800 plaatsen en wordt nog volop gebruikt. Met zo’n 65.000 bezoekers per jaar en 5.000 abonnementen hoort het theater bij de vijf best bezochte zalen van de Franstalige gemeenschap. Wie geen voorstelling bezoekt, heeft aan de buitenkant al genoeg te zien, want het plein ervoor ligt vol met terrassen.

Op deze plek staat al sinds de jaren twintig van de negentiende eeuw een theater, gebouwd op de grond van het voormalige klooster van de annunciaten. Dat eerste gebouw had veel pech. Binnen acht jaar brandde het drie keer. In 1860 ging het mis door een gesprongen gasleiding, in 1862 sloeg de bliksem in, en in 1867 brak er brand uit na een voorstelling van Faust. Die derde keer was fataal: het theater ging volledig verloren. De stad besloot meteen tot nieuwbouw op dezelfde plek.

Het huidige theater is ontworpen door stadsarchitect Thierry Fumière en ingenieur-architect Julien-Étienne Rémont, en werd op 27 september 1868 ingehuldigd. Dat is opvallend snel na de brand van het jaar ervoor. De gevel is van lichte kalksteen, twee bouwlagen hoog en zeven traveeen breed. Op de begane grond loopt een galerij met zuilen langs de voorgevel, waar bezoekers droog konden uitstappen. Daarboven zitten hoge rondboogvensters met een balkon ervoor, en in nissen aan weerszijden staan beelden die de Komedie en de Muziek voorstellen. De stijl is eclectisch: klassieke en neoclassicistische elementen lopen er door barokke details heen. Het leien dak heeft ronde dakvensters, de zogenoemde ossenogen.

Binnen volgt de zaal het Italiaanse model, met een hoefijzervormige zaal rond het toneel en vier lagen balkons boven elkaar. Een verschil met de Italiaanse voorbeelden is dat er geen afgesloten loges zijn. Dat is een Franse keuze: het publiek van de negentiende eeuw kwam niet alleen om te kijken maar ook om gezien te worden, en de open balkons maakten dat mogelijk. Wie er zit, kan aan de indeling nog aflezen hoe de standen van toen over de zaal verdeeld waren. De zaal is uitgevoerd in blauw, grijs en goud, en wordt verlicht door een grote luchter onder de beschilderde koepel. De orkestbak en de toneellijst zijn nog origineel.

De Eerste Wereldoorlog kwam het theater ongeschonden door, maar in augustus 1944 werd het bij een bombardement zwaar beschadigd. Vanaf 1948 is het hersteld. Op 22 januari 1993 werd het gebouw als monument beschermd. Tussen 1994 en 1998 volgde een volledige restauratie onder leiding van de architecten Thierry Lanotte en Pierre Lamby. De historische zaal bleef daarbij intact, terwijl het toneel moderne techniek kreeg, zodat er ook grotere hedendaagse producties kunnen spelen. Het theater staat sindsdien op de lijst van belangrijk openbaar erfgoed in Wallonië.

Het theater vormt samen met het cultureel centrum van Namen de organisatie Prisme, en heet in de programmering Théâtre de Namur. Op het programma staan toneel, dans, opera en concerten, in het Frans. De kassa aan de Place du Théâtre is open van dinsdag tot en met vrijdag van 12.00 tot 17.30 uur, en op zaterdagen met een voorstelling van 14.00 tot 17.30 uur. Het gebouw is normaal alleen tijdens voorstellingen te bezoeken. Een uitzondering zijn de Waalse Open Monumentendagen in september: dan zijn het toneel, de coulissen en de eerloges vrij en gratis te bekijken. In 2026 was dat op 12 en 13 september.

De Place du Théâtre is een van de pleinen waar in Namen het uitgaansleven zit. De hele voorkant van het theater staat vol met terrassen, met zicht op de gevel en de zuilengalerij. Het plein grenst aan de Place d’Armes en ligt tussen de winkelstraten in, op loopafstand van de Halle al’Chair en van hotel Les Tanneurs. De kabelbaan naar de citadel van Namen vertrekt eveneens vlakbij.