Halanzy

Halanzy is een dorp in de gemeente Aubange, in het uiterste zuiden van de provincie Luxemburg. Het hoort bij Belgisch Lotharingen en bij de Gaume, de streek waar het Lorrain roman wordt gesproken dat hier gaumais heet. Het dorp ligt precies op de taalgrens, want even naar het oosten begint het Pays d’Arlon, waar het Luxemburgs de oude streektaal is. Sinds de leerplichtwet van 1914 heeft het Frans die dialecten verdrongen, en tegen het eind van de twintigste eeuw waren ze in deze hoek van het land met verdwijnen bedreigd.

Tot de fusie van 1977 was Halanzy een zelfstandige gemeente. Het dorp groeide in de tweede helft van de negentiende eeuw hard door zijn ijzermijn, waar later een staalfabriek bij kwam, en dat bleef een eeuw lang de motor van de plaats. Toen de Lotharingse staalindustrie in de jaren zeventig instortte, kwam er een eind aan die periode en liep de bevolking terug. De streek vond daarna een nieuw evenwicht, niet in eigen fabrieken maar in het werk over de grens in het Groothertogdom Luxemburg.

Over de herkomst van de naam Halanzy is het laatste woord niet gezegd, want harde schriftelijke aanwijzingen ontbreken. Eén spoor loopt naar Hattincourt, de naam die tot het eind van de negentiende eeuw nog voor de oude dorpskern werd gebruikt. Een ander gaat uit van de Gallische woorden hall, de plek waar recht werd gesproken, en ant, een dal. En dan is er de plaatselijke legende die de onderwijzer Grégoire in 1877 optekende: die verbindt de naam met een ijzerhoudende bron die in de streek als geneeskrachtig gold, en leidt hem af van het gaumais allans-y, kom mee.

De Sint-Remykerk van Halanzy is neoclassicistisch en werd in 1844 gebouwd; de kapel Notre-Dame des Victoires kwam er in 1866 bij, van steen uit de streek en met een dak van leien. Op het kruispunt bij de rue du Chalet staat een justitiekruis uit 1763, waarvan het bovenstuk aan het eind van de twintigste eeuw opnieuw is gehouwen nadat een vrachtwagen het had geraakt. Aan de rue Saint-Remy staan achttiende-eeuwse huizen dwars op de straat, en verspreid door het dorp liggen nog boerderijen uit de negentiende eeuw met het bouwjaar in de latei, 1813 en 1818.

Voor wie de wandelingen van station naar station van begin tot eind loopt, is Halanzy het laatste perron. De etappe van dertig kilometer vanuit Virton, met 411 hoogtemeters, sluit de reeks van zestien af. Het station ligt aan lijn 165, ook bekend als Athus-Maas, en vanaf hier rijd je via Athus naar de stad Luxemburg of via Libramont of Aarlen naar Namen en Brussel. Het stationsgebouw zelf doet geen dienst meer voor de reizigers, want de gemeente kocht het in 2005, knapte het op en maakte er een verenigingshuis van.

Foto: Peter Van den Bossche, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons (bewerkt).