Grandménil is een dorp in de gemeente Manhay, in het noorden van de provincie Luxemburg. Het ligt op het plateau tussen de Ourthe en de Amblève, op een kruising van doorgaande wegen die het dorp in december 1944 duur is komen te staan.
Wie er nu doorheen rijdt ziet vooral natuurstenen hoeves, weilanden en bos. Wie stopt, ziet ook een Duitse tank langs de weg staan en een museum met een zwarte gevel. Die twee vertellen samen waarom dit dorp in elk boek over het Ardennenoffensief voorkomt.
Grandménil was tot de gemeentefusie van 1977 een zelfstandige gemeente. Tot 1839 hoorde het niet eens bij de provincie Luxemburg maar bij het departement Samber en Maas. Onder het dorp vielen vijf gehuchten: Chêne-al’Pierre, Lafosse, La Fourche, Basse Monchenoule en Haute Monchenoule.
De bebouwing is typisch voor deze streek: langgerekte hoeves van breuksteen onder een leien dak, waarin woonhuis, stal en schuur onder één nok zitten. In de kerk hangen twee gedenktekens, een voor elk van de twee wereldoorlogen, en op het kerkhof liggen graven van gesneuvelden en burgerslachtoffers.
In september 1944 staken terugtrekkende Duitse troepen twintig gebouwen in het dorp in brand. Het echte geweld kwam drie maanden later. Op 24 december 1944 reed de 2e SS-Pantserdivisie Das Reich Grandménil binnen, op weg naar het kruispunt van Manhay dat de Duitsers nodig hadden om door te stoten naar de Ourthe.
De opmars liep vast op Amerikaanse wegversperringen, en in de velden rond het dorp lagen mijnen. Vijf Panthers gingen daar verloren. Op eerste kerstdag volgden zware artilleriebeschietingen en luchtaanvallen. Op 26 december trokken de laatste Duitse soldaten zich terug op Manhay en hadden de Amerikaanse 75e infanteriedivisie en 3e pantserdivisie het dorp aan het eind van die dag in handen.
Deze gevechten staan bekend als de slag om de kruispunten. Ze duurden van 23 december 1944 tot begin januari 1945 en vormden de noordflank van het Ardennenoffensief. Grandménil en Manhay werden er zwaar bij verwoest.
Langs de weg bij de rotonde staat een Duitse Panther Ausf. G. Op het blauwe bordje ernaast staat 26 december 1944, de dag waarop hij werd uitgeschakeld. De tank hoorde bij de 2e SS-Pantserdivisie; op de romp is het divisie-embleem nog te zien. Voor hij zelf werd geraakt schakelde hij twee geallieerde pantservoertuigen uit.
Na de oorlog is het wrak niet opgeruimd maar bewaard. Eerst kreeg het een roodbruine beschermlaag, in 1994 is het opnieuw in camouflagekleuren geschilderd. Het tactische nummer dat er toen op kwam bleek later niet te kloppen met de werkelijke eenheid. Naast de tank staat een monument voor de Amerikaanse 75e infanteriedivisie.
Vanuit het dorp vertrekt een bewegwijzerd wandelcircuit dat langs de plekken van beide wereldoorlogen voert, door Grandménil, Manhay, Oster en de bossen richting Dochamps. Bij het startbord hangt de kaart met het verloop van de route.
Wie langer wil blijven: op een kwartier rijden ligt Parc Chlorophylle in Dochamps, en Érezée met de historische tram ligt er net zo dichtbij. Meer routes staan bij wandelen in de Ardennen.
Particulier museum aan de rand van het dorp over de slag om de kruispunten van december 1944, met scènes op ware grootte, uitrusting van Amerikaanse en Duitse veteranen en voorwerpen van dorpsbewoners. De Panther en het monument voor de 75e infanteriedivisie staan ervoor.
Dorp in dezelfde gemeente Manhay, met een romaanse kerk en natuurstenen hoeves onder leien daken. Even buiten de kern ligt het bospark Parc Chlorophylle, en vanuit het dorp lopen bewegwijzerde wandelingen door de bossen richting Grandménil.
Bospark bij Dochamps waar een bewegwijzerde wandeling door het bos wordt gecombineerd met klimparcours tussen de bomen. Een uitje voor gezinnen op een kwartier rijden van Grandménil, dat ook bij minder weer goed te doen is.
Buurdorp in de vallei van de Aisne, met natuurstenen huizen en een kerk boven de doorgaande weg. Vanuit Érezée vertrekt de historische tram, die over oude smalspoorrails door het dal van de Aisne rijdt.
Dorp op het plateau tussen Manhay en La Roche-en-Ardenne, met een natuurstenen kerk boven de doorgaande weg. Rond het dorp lopen bewegwijzerde wandelingen door de bossen van het plateau des Tailles.
Het Duitse winteroffensief van 16 december 1944 tot eind januari 1945, de laatste grote aanval in het westen. De gevechten bij Manhay en Grandménil vormden de noordflank, waar de opmars richting de Ourthe werd tegengehouden.