Charleville-Mézières

Charleville-Mézières ligt in het departement Ardennes, in het Franse deel van de Ardennen, aan de rivier de Maas. Het is de prefectuur van het departement en daarmee de belangrijkste steden in deze streek. De stad bestaat uit twee historische delen die je ook tijdens een bezoek goed uit elkaar houdt. Mézières is het oudere deel met een lange militaire geschiedenis. Charleville is in de zeventiende eeuw als nieuwe stad aangelegd rond een groot centraal plein. Sinds de samenvoeging in de jaren zestig vormen Charleville en Mézières één stad, maar het verschil in sfeer en straatbeeld is gebleven. De Maas vormt de fysieke scheidslijn en verbinding tussen beide stadsdelen.

Mézières ontwikkelde zich al vroeg op een strategische plek in een bocht van de Maas. In bronnen wordt de vestingtraditie gekoppeld aan een vroeg kasteel en later aan een rol als grensbolwerk. In de late middeleeuwen en vroegmoderne tijd werd Mézières meerdere keren versterkt en aangepast aan veranderende oorlogsvoering. De stad bleef daardoor lang een militaire plaats, met wallen en fortificaties die je nog terugziet in het straatbeeld en in de looplijnen rond het oude centrum.

Charleville ontstond later. In 1606 liet Charles de Gonzague een nieuwe stad aanleggen, ontworpen als een “ideale” stad met een vast plan en een centrale marktplek. Het bekendste resultaat daarvan is de Place Ducale, gebouwd tussen 1606 en 1624. Het plein heeft een strakke, symmetrische opzet en wordt vaak gezien als het architectonische hart van Charleville.

In Mézières speelt de vestinggeschiedenis nog steeds mee in de structuur van het stadsdeel. Mézières was eeuwenlang een verdedigingsstad aan de Maas en kreeg daarom wallen, bastions en grachten die in verschillende fases zijn uitgebreid en aangepast. Een deel van die verdedigingslijn is nog herkenbaar rond het oudere centrum, met stukken vestingwal, doorgangen en lijnen die de vroegere omtrek van de stad volgen. Tijdens een wandeling door Mézières merk je dat vooral aan de randen van het centrum: straatjes lopen daar langs oude verdedigingszones en sommige stukken groen en open ruimte volgen de plek waar vroeger wallen en grachten lagen.

De Maas was eeuwenlang belangrijk voor transport en handel en speelt vandaag vooral een rol in de manier waarop de stad bezocht wordt. Kades, bruggen en wandelroutes volgen de rivier. In het seizoen loopt het aan het water zichtbaar drukker, met terrassen en mensen die langs de kade wandele

De stad ligt aan de Trans-Ardennes Greenway (Voie Verte Trans-Ardennes), onderdeel van La Meuse à Vélo / EuroVelo 19. Deze fietsroute volgt de Maas over voormalige jaagpaden en verbindt plaatsen als Mouzon, Sedan, Charleville-Mézières en Givet, met aansluiting richting België. Dat verklaart waarom je in Charleville-Mézières veel fietsers ziet die de Maasroute rijden en in de stad pauzeren.

Place Ducale
De Place Ducale is het startpunt voor een dag in de stad. Rond het plein zitten cafés en restaurants en het plein wordt het hele jaar door gebruikt als ontmoetingsplek. Het is ook een goed punt om je dag te plannen, omdat veel straten in Charleville hierop aansluiten.

Basilique Notre-Dame d’Espérance
In Mézières staat de Basilique Notre-Dame d’Espérance. De kerk valt vooral op door de glas-in-loodramen die na de Tweede Wereldoorlog zijn aangebracht. Het interieur wordt sterk bepaald door het licht dat door deze ramen binnenvalt. Voor wie Mézières meeneemt in het bezoek is dit een duidelijke stop, omdat de basiliek het stadsdeel een eigen ankerpunt geeft.

Musée de l’Ardenne
Vlak bij de Place Ducale ligt het Musée de l’Ardenne. Dit museum behandelt de geschiedenis van het Ardense gebied met archeologie, kunst en regionale geschiedenis. Het is een logisch museum als je niet alleen een stad wilt zien, maar ook wilt begrijpen hoe deze streek zich heeft ontwikkeld. De collectie loopt van vroege bewoning en vondsten tot latere perioden waarin de Ardennen een militaire en industriële rol hadden.

Musée Arthur Rimbaud
Het Rimbaudmuseum zit in een watermolen uit de zeventiende eeuw aan het water. Je vindt er documenten, manuscripten en objecten die met zijn leven en werk zijn verbonden. Het museum geeft context bij zijn korte, intense schrijversperiode en bij de manier waarop zijn werk later invloed kreeg.

Maison des Ailleurs
Aan de overkant ligt de Maison des Ailleurs, in het huis waar hij opgroeide. De ruimtes verwijzen naar plaatsen waar hij later verbleef. Het is geen klassiek museum met veel vitrines, maar een huis waar de nadruk ligt op Rimbaud als reiziger en op de wereld waarin hij terechtkwam. Samen vormen deze twee locaties het vaste Rimbaud-parcours in Charleville-Mézières.

Charleville-Mézières noemt zichzelf graag een hoofdstad van de marionettenkunst. Op Place Winston Churchill staat Le Grand Marionnettiste, een grote automatenklok die in twaalf scènes de legende van de Quatre Fils Aymon vertelt. Het mechanisme speelt elk uur tussen 10:00 en 21:00 een scène.  In de stad werden het Institut International de la Marionnette en later de ESNAM (École Supérieure Nationale des Arts de la Marionnette) opgericht. Dat zorgt ervoor dat marionetten hier meer zijn dan folklore, maar een levende kunstvorm.

Charleville-Mézières is goed te bezoeken als daguitstap, zeker als je de route langs de Maas volgt. Het centrum is compact en veel bezienswaardigheden liggen op loopafstand van elkaar. Wie met de auto komt, gebruikt meestal een parkeerplek rond het centrum en loopt van daaruit naar de Place Ducale en de musea. Ook met de trein is de stad goed bereikbaar. Gare de Charleville-Mézières ligt op loopafstand van het centrum en heeft verbindingen richting onder meer Reims en Parijs. Daardoor kun je de stad ook prima bezoeken zonder auto, bijvoorbeeld als tussenstop op een traject door de Franse Ardennen.

Charleville-Mézières organiseert jaarlijks meerdere grote evenementen, met een duidelijke nadruk op cultuur.

• Festival Cabaret Vert: een groot muziekfestival op Square Bayard.
• Festival Mondial des Théâtres de Marionnettes: een internationaal marionettenfestival dat tweejaarlijks plaatsvindt en de stad tien dagen lang volledig in het teken van poppentheater zet.
• Noël en Ardenne: in de winterperiode wordt de Place Ducale gebruikt voor een kerstprogramma met kraampjes en randactiviteiten; de invulling wisselt per jaar.
• Biennale internationale de poésie “Les Ailleurs”: een tweejaarlijks poëziefestival in oktober, gekoppeld aan de Rimbaud-traditie en hedendaagse poëzie.